دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Explaining the Components of a Family-Friendly City: A Qualitative Study تبیین مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده: یک مطالعه کیفی 11825 10.30473/grup.2025.72940.2896 FA ایوب نافعی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-2897-4101 روناک غفوری وزارت آموزش و پرورش، منطقه 9، تهران، ایران. ایوب اسلامیان گروه آموزشی مددکاری، دانشکده علوم رفتاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران،ایران. فرشته رضایی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. حمید حمزه زاده جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران.ایران. آریا همدان چی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 07 Currently, many cities are seeking to shift their approach to urban management by focusing on the family. In such a way, not only the family is considered as a decision-making unit in all areas of management, but also it is recognized as an institution alongside other participating entities in urban management. Meanwhile, there are only a limited number of comprehensive studies that cover all aspects of family-friendly cities. The objective of the current study is to explain the components of a family-friendly city to be implemented in megacities such as Tehran. An exploratory qualitative approach based on content analysis was employed for this basic-applied study. Initially, using a scoping review method, 24 articles were selected, reviewed, and analyzed to identify the components of a family-friendly city. Subsequently, 18 semi-structured interviews were conducted with experts and specialists to determine the indicators of a family-friendly city. The results indicated five main categories (infrastructure and urban services, cultural-social aspects, social welfare, and livelihood) and 14 sub-categories (child services, education, health, safety, affordable housing, subsidies, transportation, accessibility, urban furniture, waste management, air pollution, facilities, cultural services, and social interaction) for a family-friendly city. These findings can assist urban policymakers and administrators with adopting more effective approaches to improve families’ quality of life in megacities such as Tehran. Additionally, this study emphasizes the necessity of paying attention to various social, cultural and economic aspects in urban policymaking to promote family welfare. هم اکنون بسیاری از شهرها با محوریت قرار دادن خانواده به دنبال تغییر رویکرد در مدیریت شهری هستند. به گونه‌ای که خانواده در تمام بخش‌های مدیریتی و سیاستی، نه تنها واحد تصمیم‌گیری بلکه به عنوان یک نهاد در کنار سایر نهادهای مشارکت کننده در مدیریت شهری به رسمیت شناخته شود. این درحالی است که فقط تعداد محدودی مطالعات در دسترس وجود دارند که در برگیرنده همه جوانب شهر دوستدار خانواده باشند. هدف پژوهش حاضر تبیین مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده در کلانشهرهایی مانند تهران است. در این مطالعه بنیادی-کاربردی از رویکرد اکتشافی کیفی با بهره گیری از روش تحلیل محتوا استفاده گردیده است. ابتدا برای شناسایی مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده 24 مقاله با روش مرورحیطه ای انتخاب، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند و در ادامه با 18 نفر از متخصصان و صاحبنظران در تهران مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. نتایج بیانگر 4 مؤلفه اصلی (زیرساختها و خدمات شهری، فرهنگی- اجتماعی، رفاه اجتماعی، معیشت) و 14 مؤلفه فرعی (خدمات کودک، آموزش، سلامت، امنیت، مسکن مقرون به‌صرفه، کمک هزینه، حمل و نقل، مناسب‌سازی، مبلمان شهری، مدیریت پسماند، آلودگی هوا، امکانات، خدمات فرهنگی و تعامل اجتماعی) شهر دوستدار خانواده بود .یافته‌های این مطالعه می‌تواند به سیاستگذاران و مدیران شهری کمک کند تا با در نظر داشتن مؤلفه‌های کلیدی یک شهر دوستدار خانواده، رویکردهای مؤثرتری برای بهبود کیفیت زندگی خانواده‌ها در کلان‌شهرهایی مانند تهران طراحی کنند. این تحقیق همچنین ضرورت توجه به ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را در سیاستگذاری‌های شهری برای ارتقاء رفاه خانواده‌ها مورد تأکید قرار می‌دهد.