دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 3 (پیاپی 44) 2026 09 23 Analysis of the impact of the water crisis on the hydropolitics of Khuzestan Province with regard to environmental challenges and consequences تحلیل تأثیر بحران آب بر هیدروپلیتیک استان خوزستان با توجه به چالش‌ها و پیامدهای محیط‌زیستی 13420 10.30473/grup.2026.74897.2939 FA علیرضا محرابی گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران سروش فرش‌چین گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران رضا هاشمی گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 06 11 Khuzestan Province was examined in terms of water resources and hydropolitical conditions over the period 2006–2016. This study employed a descriptive–analytical approach using both quantitative and qualitative data, based on the Falkenmark index, RWST, and Maximum Irrigable Land Index (MILI). The results indicate a significant deterioration in the province’s water resources during this period, with several river basins, particularly the Hendijan basin, experiencing severe water crisis conditions. The findings show that the main drivers of the water crisis include climate change, patterns of water exploitation, and water governance and management policies. Among these factors, “water governance and management” and “patterns of water use” had the greatest impact on hydropolitical conditions, while transboundary factors and inter-basin water transfer had the least impact. The consequences of this situation include shrinkage and reduced depth of wetlands, increased dust storms, declining air quality, and intensified environmental stress. The novelty of this study lies in the integration of three hydropolitical quantitative indices and their linkage with environmental change analysis across river basins in Khuzestan Province, providing a comprehensive picture of the intensification of the crisis. Finally, the results suggest that revising water management policies, improving cropping and consumption patterns, and adopting modern irrigation systems are essential strategies for mitigating the water crisis in Khuzestan Province. In addition, ensuring environmental water rights and strengthening integrated water governance can significantly reduce the hydropolitical and environmental consequences of the crisis. در این پژوهش استان خوزستان در بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵ از منظر منابع آب و هیدروپلیتیک مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با استفاده از داده‌های کمی و کیفی، و بر مبنای شاخص‌های فالکن، RWST و حداکثر اراضی فاریاب (MILI) انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که وضعیت منابع آب استان طی این دوره به‌طور معناداری به سمت بحران حرکت کرده و برخی حوضه‌های آبی، به‌ویژه هندیجان، در شرایط بحران شدید قرار گرفته‌اند. بر اساس یافته‌ها، عوامل مؤثر بر بحران آب شامل تغییرات اقلیمی، الگوی بهره‌برداری و سیاست‌گذاری و مدیریت منابع آب بوده‌اند که در میان آن‌ها «سیاست‌گذاری و مدیریت منابع آب» و «نوع بهره‌برداری از منابع آبی» بیشترین اثر و «عوامل برون‌مرزی و انتقال آب» کمترین اثر را بر هیدروپلیتیک استان داشته‌اند. پیامدهای این وضعیت شامل کاهش سطح و عمق تالاب‌ها، افزایش ریزگردها، کاهش کیفیت هوا و تشدید تنش‌های محیط‌زیستی بوده است. نوآوری این پژوهش در ترکیب هم‌زمان سه شاخص کمی هیدروپلیتیکی و پیوند دادن آن‌ها با تحلیل تغییرات محیط‌زیستی و هیدروپلیتیکی در سطح حوضه‌های آبریز استان خوزستان است که تصویری یکپارچه از روند تشدید بحران ارائه می‌دهد. در نهایت، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازنگری در سیاست‌های مدیریت منابع آب، اصلاح الگوی کشت و بهره‌برداری، و به‌کارگیری روش‌های نوین آبیاری از مهم‌ترین راهکارهای کاهش بحران آب در استان خوزستان است. همچنین تأمین حقابه‌های محیط‌زیستی و تقویت حکمرانی یکپارچه آب می‌تواند نقش مؤثری در کاهش پیامدهای هیدروپلیتیکی و محیط‌زیستی این بحران داشته باشد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13420_a38199a3e926a0f2600505205cf4873a.pdf