دانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Recognition of Vernacular Materials and Patterns in the Construction of Houses in Paveh city with Emphasis on Climatic-Environmental Contextualismبازشناسی مصالح و الگوهای بومی در ساخت وساز خانههای شهر پاوه با تأکید بر زمینهگرایی اقلیمی-محیطی1201169110.30473/grup.2025.71507.2864FAفائزهطاهری سرمدگروه معماری، واحد اسلام آباد غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلام آباد غرب، ایرانمختاررستمیکارشناس ارشد، گروه معماری، مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی، همدان، ایران.Journal Article20240606The vernacular architecture is a branch of architecture based on regional foundations and building materials that reflect the traditions of each region. Native architecture has been developed over time based on the environmental, cultural, technological and historical background that existed in that region. The vernacular architecture of Paveh city in the north-west of Kermanshah province, which is more than three thousand years old, is the result of various climatic, social, economic and cultural factors, but it has received the greatest influence from the climate and nature around it, and from the materials used to The general form of the buildings has been influenced by the surrounding environment. The buildings of this city are designed in such a way that most of them are placed in a stepped manner and according to the topography and the slope of the land, that is, the roof of the house that is built with its back to the mountain is the yard of the neighbor's house, which is located a few meters above it. Staircase and stone architecture is one of the vernacular architecture models of Paveh region, which has been able to survive for many years and coordinate itself with the surrounding environment in a skillful and precise and delicate way. But today, the lack of recognition and understanding of the characteristics of native architecture and the structure of organic materials has caused a lack of harmony between the artificial environment and the context. Therefore, the purpose of this research is to investigate and understand the construction materials and techniques according to the criteria of climatic-environmental contextualism in the houses of Paveh city. The present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical method is used. The primary data was studied with the library and documentary method; Then, 50 samples of native houses were randomly selected and the complete information was analyzed and analyzed based on the research objective using the field method and interviews. The results indicate that the unevenness and high slope of the region is the determining factor in the formation of the fabric of Paveh city and the priority of local architecture is to respond to the criteria of climatic-environmental contextualism. The main materials used in the local architecture of the city's houses are stone and wood, which have been skillfully and creatively built up to two floors of buildings. Stone has been used in the walls, wood in the body, roof and openings, and soil as an adhesive and mortar for the wall and roof, which today can be used to remove the weaknesses of these materials and help preserve the local identity of the region.معماری بومی شاخهای از معماری بر پایه نیازهای منطقهای و مصالح ساختمانی است که بازتابکنندۀ سنتهای هر منطقه میباشد. معماری بومی در طول زمان بر اساس پیشینه محیطی، فرهنگی، فناوری و تاریخی که در آن منطقه وجود داشته، تکامل یافته است. معماری بومی شهر پاوه در شمالغربی استان کرمانشاه با قدمتی بیش از سه هزار سال، حاصل عوامل مختلف زمینهای اقلیمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است، اما بیشترین تأثیر را از اقلیم و طبیعت پیرامون خود پذیرفته و از مصالح مورد استفاده تا فرم کلی بناها تحت تأثیر محیط پیرامونِ خود بوده است. بناهای این شهر به گونهای طراحی شده که اکثرا به صورت پلکانی و با توجه به توپوگرافی و شیب زمین جانمایی شدهاند، یعنی پشت بام خانهای که پشت به کوه ساخته شده حیاط خانۀ همسایهای است که چند متر بالاتر از آن قرار گرفته است. معماری پلکانی و سنگی یکی از الگوهای معماری بومی منطقه پاوه است که سالیان سال توانسته دوام بیاورد و به شکلی ماهرانه و بهصورت دقیق و ظریف خود را با محیط پیرامون هماهنگ کند. اما امروزه عدم شناخت و درک ویژگیهای معماری بومی و ساختار مصالح بومآورد سبب عدم هماهنگی بین محیط مصنوع و زمینه شده است. لذا هدف این پژوهش بررسی و شناخت مصالح و تکنیکهای ساختوساز با توجه به معیارهای زمینهگرایی اقلیمی- محیطی در خانههای شهر پاوه میباشد. مطالعۀ حاضر از نظر هدف کاربردی و از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. دادههای اولیه با روش کتابخانهای و اسنادی مورد مطالعه قرار گرفت؛ سپس، 50 نمونه از خانههای بومی بهصورت تصادفی انتخاب شد و با روش میدانی و مصاحبه، اطلاعات کامل و براساس هدف پژوهش تحلیل و بررسی گردید. نتایج حاکی از آن است ناهمواریها و شیب زیاد منطقه عامل تعیینکننده در شکلگیری بافت شهر پاوه بوده و اولویت معماری بومی پاسخگویی به معیارهای زمینهگرایی اقلیمی- محیطی است. عمدهترین مصالح بومآورد در معماری بومی خانههای شهر پاوه سنگ و چوب میباشد که با مهارت و حتی به صورت خشکهچین تا دو طبقه ساختمان را به صورت هنرمندانه و خلاقانه بنا نمودهاند. سنگ در دیوارها، چوب در بدنه، سقف و بازشوها و خاک بهعنوان چسباننده و ملات دیوار و سقف استفاده شدهاست، که امروزه میتوان با استفاده از فناوریهای جدید نقاط ضعف این مصالح را برطرف نمود و به حفظ هویت بومی منطقه کمک کرد.https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_11691_178cf8953f0a9691eeae402a50fa105f.pdfدانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Assessing the Effects of Urban Development on the Quality of Green Space and the Ecological Capacity of the Areas Surrounding Khorramabad Cityسنجش اثرات توسعه شهری بر کیفیت فضای سبز و توان اکولوژیکی پیرامونی شهر خرمآباد21401263110.30473/grup.2026.72019.2877FAآیترشنوفردکتری، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.Journal Article20240809<strong>Introduction </strong>
The increase in urbanization and subsequent expansion of cities and their suburbs since the Industrial Revolution and the end of World Wars have transformed cities into the most concentrated areas for human population and natural resource consumption. The high population density and energy consumption in urban settlements continuously demand more resources, leading to urban sprawl into suburban and exurban areas. This extensive urban development can significantly degrade natural and semi-natural ecological structures (such as rivers, wetlands, forests, and pastures) in and around cities, resulting in reduced biodiversity and ecological process sustainability in urban regions. Thus, maintaining the ecological capacity of cities and their surroundings has become a continuous challenge for urban managers and planners. This study, recognizing the importance of urban environmental and ecological issues, aims to elucidate the ecological dimensions of Khorramabad City through spatial analysis in three stages.
<strong>Mothodology</strong>
This research is descriptive-analytical in nature and developmental-applied in purpose. Part of the study was conducted using library research, utilizing various related studies to define the fundamental concepts of the research. Data analysis was performed in three parts: in the first part, using ArcGIS 10.2 and ENVI software, land use changes in the study area over a 31-year period (1989-2021) were evaluated through satellite image processing in four classes. In the second part, the distribution of green spaces within urban areas was assessed using Spatial Analysis tools in ArcGIS 10.2. Finally, the urban areas of Khorramabad were ranked based on four green space indicators-urban parks, neighborhood parks, community parks, and scattered green spaces-using SWARA and PROMETHEE methods.
<strong>Findings</strong>
Overall, the results indicate that Khorramabad, as a mid-sized city in Iran, has an unstable environmental status. Unplanned spatial growth in recent years has disrupted the city's physical form and led to the destruction of green and ecological hinterlands. The city also faces the challenge of uneven distribution of urban green spaces, with all analyses indicating a lack of spatial justice in the distribution of these land uses across urban areas, signaling a trend towards unsustainability that requires effective measures.
<strong>Discussion and Conclusion</strong>
The analysis results revealed unplanned urban growth, causing significant adverse effects on ecological land uses. Vegetated areas decreased by 33.601% from 1989 to 2021, with a corresponding increase in urban built-up areas. Spatial analysis results showed that green spaces were clustered and not evenly distributed across Khorramabad, with the highest clustering in zones 17, 19, 23, and 24, located in the eastern, central, and southern parts of the city. The distribution of these land uses showed a tendency from north to south, with a central to southeast concentration. The Moran's Index value of 0.035910 indicated a positive spatial autocorrelation. PROMETHEE analysis indicated that Zone 3 had the most desirable green space indicators with a score of 0.24, while Zone 2 had the least desirability with a score of -0.40<strong>.</strong>امروزه، افزایش جمعیت شهری و به تبع آن توسعه فیزیکی شهرها، فشار بر محیط زیست را تشدید کرده و پایداری اکولوژیکی شهرها را کاهش داده است. ازاینرو، بررسی و حفظ منابع اکولوژیک شهری به دغدغهای اصلی برای مدیران شهری تبدیل شده است، زیرا عدم برنامهریزی مناسب در این زمینه میتواند خسارات جبرانناپذیری به جامعه شهری وارد سازد. بنابراین، پژوهش حاضر نیز با درک اهمیت توان اکولوژیک و فضای سبز شهری، سعی کرده است از طریق به کارگیری روش تحلیل فضایی به تبیین ابعاد اکولوژیکی شهر خرمآباد بپردازد. از این رو، ماهیت این تحقیق کاربردی بوده و از لحاظ روششناسی، در گروه توصیفی-تحلیلی قرار میگیرد. روش تحلیل اطلاعات در این پژوهش بدین صورت بوده که ابتدا با بهرهگیری از نرمافزارهای ArcGIS 10.2 و ENVI، تغییرات کاربری اراضی و وضعیت پراکنش فضای سبز شهری محدوده مورد مطالعه بررسی شده و در نهایت با استفاده از تکنیکهای PROMETHEE وSWARA، مناطق شهری محدوده مورد مطالعه از لحاظ مطلوبیت اکولوژیک سطحبندی شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که در جریان رشد کالبدی شهر طی سالهای 1369 تا 1400، اراضی دارای پوشش گیاهی به میزان 33.6 درصد کاهش داشته و در مقابل، اراضی ساخته شده به میزان 882/318 درصد افزایش یافته است. همچنین وضعیت پراکندگی کاربریهای سبز شهری نیز به صورت خوشهای و نامتوازن بوده و بیشترین مقادیر خوشهبندی در نواحی 17، 19، 23 و 24 شهری قرار گرفته و نهایتاً مشخص گردید منطقه سه شهری با امتیاز 24/0 وضعیت مطلوبتری را از نظر برخورداری از شاخصهای فضای سبز دارا میباشد. در مجموع، با عنایت به ارزیابیهای صورت پذیرفته، مشخص گردید که مسیر تکامل اکولوژیک شهر خرمآباد در طول سالهای گذشته مسیری ناهموار و غیرپایدار بوده است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12631_d153ef6f5a6afeba2fdcb1ad1b63e9d4.pdfدانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Role of Playfulness in Creating Job Satisfaction with the Moderating Role of the Guiding Environmentنقش سرزندگی راهنمایان گردشگری در ایجاد رضایت شغلی با نقش تعدیلگر محیط راهنمایی41581207110.30473/grup.2025.72581.2887FAیاوربابائیاستادیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانصمدرحیمیاقدمدانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.مژگانامیریانکارشناسی ارشد، گروه مدیریت جهانگردی، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایرانJournal Article20241023The playfulness of tourist guides is a new concept in tourism that plays an important role in creating emotional connections and friendly hospitality of tourist guides. This concept can be effective in increasing the work quality of the guides. This study was conducted with the aim of introducing and conceptualizing playfulness in tourist guidance and its effect on the job satisfaction of guides. In this research, a quantitative and applied approach has been used in order to measure the research model and test the research hypotheses. The target community of this research was tourist guides, 260 of whom were selected online as a sample. Data analysis was done using structural equation modeling technique and Amos software. The results of the research showed the confirmation of the research model in terms of structural equation indicators and factor analysis. Also, the results of research hypotheses showed that the dimensions of playfulness of tourist guides include playful guide, attractive guide, creative guide and interactive guide respectively with path coefficients of 0.63, 0.34, 0.30 and 0.85 and t-values respectively 6.81, 4/26, 4/14 and 8/33 have a positive and significant effect on the job satisfaction of tourist guides. The coefficient of determination also showed that the dimensions of playfulness of tour guides explain more than 41% of the changes in job satisfaction in total. The study of the moderating role of the tourist environment also confirms its role in the relationship between playfulness of tour guides and job satisfaction, so that among tour guides on international tours, the impact of playfulness on job satisfaction is greater than that of domestic tours. The findings of this study can lead to the development of the theoretical foundations of playfulness in tourism, as well as increasing the level of service quality and job satisfaction of tourist guides.سرزندگی راهنمایی گردشگری مفهوم جدیدی در گردشگری است که نقش مهمی در ایجاد ارتباطات عاطفی و مهماننوازی دوستانه راهنمایان گردشگری ایفا میکند. این مطالعه با هدف سنجش تاثیر سرزندگی راهنمای گردشگری بر رضایت شغلی و نقش تعدیلگر محیط راهنمایی انجام گرفته است. در این تحقیق از رویکرد کمی و با جهت گیری کاربردی به منظور آزمون فرضیههای تحقیق استفاده شده است. جامعه هدف این تحقیق، راهنمایان گردشگری بود که تعداد 260 نفر از آنها به صورت آنلاین به عنوان نمونه انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از معادلات ساختاری و نرم افزار Amos انجام گرفت. نتایج تحقیق نشاندهنده تایید مدل تحقیق از نظر شاخصهای معادلات ساختاری و تحلیل عاملی بود. همچنین نتایج فرضیههای تحقیق نشان داد که ابعاد سرزندگی راهنمایان گردشگری شامل راهنمای بازیگوش، راهنمایی جذاب، راهنمایی خلاقانه و راهنمایی تعاملی با ترتیب با ضرایب مسیر 63/0، 34/0، 30/0 و 85/0 و مقادیر t به ترتیب 81/6، 26/4، 14/4 و 23/8 تاثیر مثبت و معناداری بر رضایت شغلی راهنمایان گردشگری دارند. مقدار ضریب تعیین نیز نشان داد که ابعاد سرزندگی راهنمایان بیش از 41 درصد از تغییرات رضایت شغلی را تبیین میکنند. بررسی نقش تعدیلگری محیط راهنملیی نیز نشان از تایید نقش آن در ارتباط بین سرزندگی راهنمایان گردشگری و رضایت شغلی دارد به طوری که در میان راهنمایان تورهای بینالمللی میزان تاثیرگذاری سرزندگی بر رضایت شغلی بیش از تورهای داخلی است. یافتههای حاصل از این مطالعه میتواند به توسعه مبانی نظری سرزندگی در گردشگری و نیز افزایش سطح کیفیت خدمات و رضایت شغلی راهنمایان گردشگری منجر شود.https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12071_c3dd117a77d66fd57c1585f546c89c0e.pdfدانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Post-phenomenology of Consumption in Public Spaces of the City, Case Study: Central Texture of Zanjan Cityپساپدیدارشناسی مصرف در فضاهای عمومی شهر، مورد مطالعه: بافت مرکزی شهر زنجان59801228210.30473/grup.2025.73890.2908FAعلیرضادویراندانشیار، گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.Journal Article20250223The acceleration of the transition from phenomenology of urban spaces to post-phenomenology can be attributed to the introduction and expansion of technology applications, which have a tangible impact on the interactive structure of the lived world. This research aims to explore the relationship between humans, technology, and urban lived spaces, analyzing their mutual interactions.The study's target population consists of 50 technology users in the public spaces of downtown Zanjan, with data collected through observations and semi-structured interviews. Data analysis was conducted using open, axial, and selective coding, then applied within a grounded theory model. The research methodology is qualitative and post-phenomenological, executed within a context-driven framework.Findings reveal that the interaction between humans and the urban space of Sabzeh Meydan is driven by the attraction of the square’s features and the acceptance of citizens, accelerating their presence in the studied space (as a lived world). In the invitation process of Sabzeh Meydan, technology initially interacts with people, playing a mediating role, but later alters usage patterns and integrates individuals into its system.The causal, contextual, interventionist, control, and consequential factors within Sabzeh Meydan demonstrate that technology, through mechanisms of data exchange, sharing, feedback creation, attraction, and control, establishes dominance over both citizens and urban space. As a result, technology-driven consumption of urban spaces gradually shapes the prevailing usage patterns of Sabzeh Meydan in Zanjan within a post-phenomenological framework.شتاب عبور از پدیدارشناسی فضاهای شهری به پساپدیدارشناسی را باید در ورود و گسترش کاربردهای فناوری دانست که اثر آن بر ساختار کنشی زیستجهان ملموس میباشد. این پژوهش باهدف بررسی چگونگی پیوند میان انسان، فناوری و فضای زیسته شهری اجرا شده و اثر تعامدی آنها بر یکدیگر تبیین شده است. جامعه پژوهش تعداد 50 نفر از کاربران فناوری در فضای عمومی مرکز شهر زنجان بوده که با روش مشاهده و مصاحبه نیمهساختاریافته دادهها گردآوری شد. تجزیهوتحلیل داده با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و پیادهسازی آن در مدل دادهبنیاد است. روش پژوهش از نوع کیفی مبتنی بر پساپدیدارشناسی میباشد که در ساختار زمینهگرا انجام گرفته است. یافتهها نشان میدهد که ارتباط بین انسان و فضای شهری مجموعه سبزهمیدان با دعوت جذابیتهای فضای سبزهمیدان و پذیرش شهروندان (انسان) همراه بوده که حضورپذیری وی را در فضای مورد مطالعه (بهعنوان جهان زیست) را شتاب میبخشد. در جریان دعوتپذیری فضای سبزهمیدان و پذیرش شهروندان برای حضور، فناوری ابتدا در پیوند با آنان رفتار نموده و اثر تعاملی دارد. ولی در ادامه، فناوری با کارکرد خود، الگوی استفاده از فضای سبزهمیدان را تغییر داده و آنها را در خود ادغام مینماید. نتایج حاصل از عوامل علی، زمینهای، مداخلهگر، کنترل و پیامدی در مجموعه سبزهمیدان نشان میدهد که فناوری با استفاده از اهرمهای داده و ستاندهای، همرسانی، اشتراکگذاری، ایجاد بازخورد، جذب و کنترل، بر انسان (شهروندان) و فضای شهری (سبزهمیدان) سلطه یافته و با قدرتطلبی آنها را وابسته به خود مینماید. در نتیجه در پساپدیدارشناسی مصرف فضای شهری حاکمیت فناوری بهتدریج سویه غالب مصرف در فضای سبزهمیدان شهر زنجان را شکل میدهد.https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12282_4795ef1dcf210054106e87272a0bf7fb.pdfدانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Condition of Urban Parks and Green Spaces based on the Needs of the Beneficiaries, Case Study, Qochanبررسی وضعیت پارکها و فضاهای سبز شهری بر اساس نیاز بهره مندان ( نمونه مورد مطالعه، شهر قوچان )81981165410.30473/grup.2025.71453.2861FAجناب آقای دکتر رستمصابری فردانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.Journal Article20240531Despite the importance and position of urban green spaces in people's well-being and the sustainability of cities, the necessary care is not taken in locating and respecting the proportion of these spaces and the population. Such a trend creates many problems for the city and its residents.<strong> </strong>The present study was carried out in a descriptive and analytical way. The aim was to determine the real conditions of urban parks and their effect on some health characteristics and social behaviors of citizens. The sample was determined from the groups that had migrated from the village to the city of Quchan. The required data for the parks was obtained by surveying the experts. To determine the level of health, the health status of 30 new immigrants was first determined. The data was obtained with two separate questionnaires. The data related to the quality of the parks were analyzed with network analysis models and ANP, TOPSIS and Electra. The results showed that the general health of the group with better access is higher. This privilege was set for those who lived in the vicinity of the Happy Park Mountain, more than others. The score of other social and cultural parameters was also different between these two groups from 30 to more than 43. According to these statistics, both groups are somewhat in trouble. This concern is more for groups that have less access to parks. As a result, in order to reduce existing tensions, it is necessary to provide sufficient green space, equipped, with better access and coordinated with the needs of the beneficiaries.برخلاف اهمیت و جایگاه فضاهای سبز شهری در بهزیستی مردم و پایداری شهرها، در مکانیابی و رعایت تناسب نسبت این فضاها با جمعیت، دقت لازم صورت نمیگیرد. چنین روندی مشکلات فراوانی برای شهر و ساکنین آن ایجاد میکند. به این منظور، بررسی کنونی به شیوه توصیفی و تحلیلی، به انجام رسید تا شرایط واقعی مانَکهای شهری و اثر آنها را بر برخی از ویژگیهای سلامتی و رفتارهای اجتماعی شهروندان به خصوص گروههایی که از روستا به شهر قوچان مهاجرت کرده بودند، مورد ارزیابی قرار دهد. دادههای موردنیاز برای مانَکها با نظرسنجی از صاحبنظران، برای گروه گواه از نمونهای به حجم 30 نفر از مهاجران و برای نمونه اصلی از 286 نفر از مهاجران قدیمی و با استفاده از دو پرسشنامه جداگانه بهدست آمد. دادههای گردآمده برای کیفیت مانَکها با مدلهای تحلیل شبکهای و ANP، تاپسیس و الکترا و برای سایر دادهها با آزمونهای یومن- ویتنی و به کمک نرمافزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که سلامت عمومی گروه اول و بهطور مشخص، آنانی که در مجاورت کوهستان پارک شادی سکونت دارند، بهتر از سایر گروههاست. علاوه بر آن، مهاجرین قدیمی که عمدتاً از مناطق کوهستانی بودند و دسترسی کمتری به مانَکهای مناسب داشتند، سلامتی پایینتری را تجربه میکردند. نمره سایر پارامترهای اجتماعی و فرهنگی نیز بین این دو گروه از 30 تا بیش از 43 متفاوت بود. بدین معنا که دو گروه اخیر، حداقل در برخی از زمینهها، با چالشهایی روبرو بودند. به خصوص این امر برای گروههایی که دسترسی کمتری به مانَکها به خصوص مانَکهای مناسبتر داشتند، نگرانکنندهتر بود. بر این اساس، برای کاهش تنشهای موجود، فراهم آوردن فضای سبز کافی، مجهز، دسترسی بهتر و هماهنگ با نیاز بهرهمندان، ضرورت دارد.https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_11654_2277578bdadc53710ce76d4a33a6d6ac.pdfدانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Developing an Entrepreneurial City Measurement Framework with Emphasis on Creative City Componentsتدوین چارچوب سنجش شهر کارآفرین با تأکید بر مؤلفههای شهر خلاق991161221310.30473/grup.2025.74662.2933FAمصطفیهداوندمیرزاییدانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.وحیدبیگدلی راددانشیار، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.محمد رضاخطیبیدانشیار، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایرانJournal Article20250222Rapid technological changes and international competition, the expansion of new urban challenges in the economic, social and managerial aspects of cities, have increased the focus on entrepreneurial cities in recent years worldwide. In the meantime, creative cities can play an important role in the formation of entrepreneurial cities by creating a stimulating environment for innovation and creativity. A review of research conducted by numerous researchers indicates that the lack of a comprehensive and coherent framework for measuring the potential of cities to enable them to form as an entrepreneurial city in connection with the components a creative city. For this purpose, this research aims to develop a measurement and evaluation framework to study the degree of compliance of cities with the components and indicators of the entrepreneurial city in relation to creative cities; therefore, in this research, based on the library method and text mining tool, the components of entrepreneurial and creative cities were explained and through the interconnection between them, the categories and components of the entrepreneurial city in relation to the creative city were identified and in the next step, using the indexing method, these categories and components were converted into examineable indicators and a measurable framework was proposed for them. The final output of this research has led to the development of a framework for measuring (components and indicators) the entrepreneurial city in relation to the creative city in four categories: creativity and socio-cultural coexistence, economic diversity and dynamism, creative and sustainable business environment, and creative multi-level governance. Thus, this proposed framework can be a basis for urban managers and policymakers to assess the capacity of cities to realize their potential as an entrepreneurial city in connection with a creative city.تغییرات سریع فناوری و رقابت بینالمللی، گسترش چالشهای جدید شهری در حوزههای اقتصـادی، اجتمـاعی و مدیریتی شهرها، زمینههای توجه به شهرهای کارآفرین را طی سالهای اخیر در سطح جهان افزایش داده است. در این میان، شهر خلاق با ایجاد محیطی تحریککننده برای نوآوری و خلاقیت، میتوانند نقش مهمی در تحقق شهرهای کارآفرین<strong></strong> ایفا نمایند. مرور پژوهشهای انجامشده بهوسیله پژوهشگران متعدد، حاکی از عدم وجود چارچوبی مدون و منسجم برای سنجش پتانسیل شهرها بهمنظور امکان تحقق آنها بهعنوان یک شهر کارآفرین در پیوند با مؤلفههای شهر خلاق است. به همین منظور، این پژوهش در راستای تدوین چارچوبی سنجشی و ارزیابانه برای بررسی میزان تطابق شهرها با مؤلفهها و شاخصهای سازنده شهر کارآفرین در پیوند با شهرهای خلاق انجام گرفته است؛ بنابراین در این پژوهش مبتنی بر روش کتابخانهای و ابزار متنکاوی، مؤلفههای سازنده شهرهای کارآفرین و خلاق نگاشته و از طریق هم پیوندی بین آنها، عرصهها و مؤلفههای سازنده شهر کارآفرین در پیوند با شهر خلاق شناسایی شده و در گام بعدی با استفاده از روش شاخصسازی، این عرصهها و مؤلفهها به شاخصهای قابل ردیابی و چارچوبی قابل سنجش برای آنها پیشنهاد شده است. برونداد نهایی این پژوهش منتهی به تدوین چارچوب سنجش (مؤلفهها و شاخصهای سازنده) شهر کارآفرین در پیوند با شهر خلاق در چهار عرصه خلاقیت و همزیستی اجتماعی- فرهنگی، تنوع و پویایی اقتصادی، محیط کسبوکار خلاق و پایدار و حکمروایی چندسطحی خلاقانه شده است. بدین ترتیب، این چارچوب پیشنهادی میتواند مبنایی برای مدیران و سیاستگذاران شهری بهمنظور ظرفیت سنجشی شهرها در راستای امکان تحقق آنها بهعنوان یک شهر کارآفرین در پیوند با مؤلفههای شهر خلاق باشد.https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12213_8c9ee927c0711cc69ace9dd8ef41ea11.pdfدانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321An analysis of the effects and social challenges caused by the increase in high-rise urban development
(Case example: Kalanshahrahwaz)تحلیلی بر اثرات و چالشهای اجتماعی ناشی از افزایش بلندمرتبهسازی شهری (نمونه موردی: کلانشهراهواز)1165910.30473/grup.2025.71744.2870FAنفیسهمرصوصیگروه جغرافیا، دانشگاه پیام نورامیر حسینحلبیانگروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایراننیلوفرآذر برزیندانشگاه پیام نور تهرانمصطفیشاهینی فرگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20240706The current research is the design and explanation of a model that can be used to evaluate the social challenges caused by the increase in high-rise urban development according to the criteria. Based on the data collection method, this research is descriptive and from the point of view of the goal, it is an applied development. The statistical population of the Delphi panel is 30 people from the experts in the field of urban planning, and the statistical population studied is managers and experts in urban planning and urban planning, and university professors. The tool for data collection is the Dimtel questionnaire, which was designed using the Delphi technique in three rounds. In order to break down and analyze the data and obtain cause and effect relationships and the weight of each index, the DANP combined technique was used. The results of the research showed that the dimension of disturbance in social interactions (0.00262) and decrease in mental health (0.240.00) have the most weight, followed by disturbance in privacy (0.00209), disturbance in socialization (0.189) 0) and reducing the sense of belonging to the place (0.00145) has taken the third to fifth ranks. And in the end, suggestions have been made to reduce the social consequences in the process of upgrading Ahvaz city.هدف پژوهش حاضر طراحی و تبیین مدلی است که با استفاده از آن بتوان چالشهای اجتماعی ناشی از افزایش بلندمرتبهسازی شهری را با توجه به معیارها ارزیابی نمود. این ﭘﮋوﻫﺶ ﺑـﺮاﺳـﺎس روش ﮔـﺮدآورى دادهﻫـﺎ، ﺗﻮﺻـﻴﻔﻰ و از ﻧﻈﺮ ﻫـﺪف، ﺗﻮﺳﻌﻪاى ﻛﺎرﺑﺮدى اﺳﺖ. جامعه آماری پانل دلفی 30 نفر از خبرگان حوزه شهرسازی و جامعه آماری مورد مطالعه مدیران و کارشناسان شهرسازی و برنامه ریزی شهری و اساتید دانشگاه می باشد. اﺑﺰار ﮔﺮدآورى دادهﻫﺎ ﭘﺮسشنامه دیمتل اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاى ﻃﺮاﺣـﻰ آن از ﺗﻜﻨﻴﻚ دﻟﻔﻰ ﻃﻰ ﺳﻪ راﻧﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑـﻪﻣﻨﻈـﻮر ﺗﺠﺰﻳـﻪوﺗﺤﻠﻴﻞ دادهﻫﺎ و بهدستآوردن روابط علت و معلولی و وزن هر یک از شاخصها از تکنیک ترکیبی DANP استفاده گردید..نتایج پژوهش نشان داد بیشترین وزن را بعد اختلال در تعاملات اجتماعی (00262/0) و کاهش سلامت روحی روانی(00240/0) دارد و بعد از آن بعد اختلال در حریم خصوصی(00209/0)، اختلال در اجتماعی شدن (00189/0) و کاهش حس تعلق به مکان(00145/0) رتبههای سوم تا پنجم را به خود اختصاص داده است. و در خاتمه به ارائه پیشنهاداتی جهت کاهش پیامدهای اجتماعی در روند بلند مرتبه سازی شهر اهواز ارائه گردیده است.دانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Structural analysis of drivers influencing the success of construction projects in Iranian metropolises (case study: Tehran metropolis)تحلیل ساختاری پیشران های تاثیرگذار بر موفقیت پروژه های ساخت و ساز در کلانشهرهای ایران (مطالعه موردی: کلان شهر تهران)1151510.30473/grup.2025.71191.2853FAمحمدرضاجواهری تفتیاستادیار، گروه مهندسی عمران، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایرانمهدیباباییدانشجوی دکتری، گروه عمران ، دانشگاه آزاد اسلامی، تفت، ایران.Journal Article20240501The construction industry plays a vital role in the development and progress of metropolises. However, construction projects face several challenges, including failure to complete on time, over budget, and failure to meet quality standards. Identifying and understanding the factors affecting the success of construction projects is a necessary step to overcome these challenges and improve the quality of construction in metropolises. Therefore, an effort was made in the present research. In this direction, the present research was carried out with the aim of structural analysis of drivers influencing the success of construction projects in Tehran metropolis. According to the objectives of the research and the drivers under investigation, the type of research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. Theoretical data was prepared by document method and experimental data by survey method based on Delphi technique. The statistical population of 20 experts and specialists is based on judgmental sampling that 29 driving forces have been processed by structural interaction analysis method in MICMAC software. In terms of the analysis of mutual effects, the findings indicate the dispersion of stimuli in a complex and intermediate state of effectiveness and effectiveness; The results showed that among the 29 driving forces, 11 driving forces have a more key effect on the success of construction projects in Tehran metropolis, which include proper financing, accurate and comprehensive planning, compliance with regulations and laws, realistic budgeting, compliance Safety standards, use of quality materials and equipment, accurate design and engineering,صنعت ساخت و ساز نقشی حیاتی در توسعه و پیشرفت کلانشهرها ایفا میکند. با این حال، پروژههای ساخت و ساز با چالشهای متعددی از جمله عدم موفقیت در اتمام به موقع، فراتر رفتن از بودجه و عدم رعایت استانداردهای کیفی روبرو هستند. شناسایی و درک عوامل موثر بر موفقیت پروژههای ساخت و ساز، گامی ضروری برای غلبه بر این چالشها و ارتقای کیفیت ساخت و ساز در کلانشهرها است. لذا در پژوهش حاضر کوشیده شد در این راستا، تحقیق حاضر با هدف تحلیل ساختاری پیشرانهای تاثیرگذار بر موفقیت پروژههای ساخت و ساز در کلانشهر تهران انجام شده است. با توجه به اهداف تحقیق و پیشرانهای مورد بررسی نوع تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. دادههای نظری با روش اسنادی و داده های تجربی با روش پیمایشی بر پایه تکنیک دلفی تهیه شده است. جامعه آماری20 نفر از خبرگان و متخصصین بر اساس نمونهگیری قضاوتی است که 29 نیروی پیش برنده با روش تحلیل اثرات متقابل ساختاری در نرمافزار MICMAC پردازش شده است. یافتهها از نظر تحلیل اثرات متقابل، بیانگر پراکندگی محرکها در وضعیتی پیچیده و بینابین از اثرگذاری و اثرپذیری است؛ نتایج نشان داد از میان 29 نیروی پیشران، 11 پیشران در تاثیرگذار بر موفقیت پروژههای ساخت و ساز در کلانشهر تهران اثر کلیدی بیشتری دارنددانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Explaining the Model of Knowledge Community Relations and Smart City in the direction of urban sustainability, Case Study: City of Qazvinتبیین مدل روابط اجتماع دانشی و شهر هوشمند در راستای پایداری شهری، نمونه مورد مطالعه شهر قزوین1184010.30473/grup.2025.71329.2872FAسیدمحمدعلمیدانشجوی مقطع دکتری رشته شهرسازی دانشگاه آزاد آیت اله آملی ، آمل، ایرانعلیشمس الدینیدانشیار گروه شهرسازی و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایرانصباجهانگیراستادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد آیت اله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آمل، آمل، ایران
/ مرکز تحقیقات مدیریت و نوآوری دانشگاهJournal Article20240714Knowledgeو at the beginning of the 21st century became a key asset and primary driver of economic and social growth and development. The transformation of knowledge into capital has led to changes in spatial arrangements in cities. In era of globalization, cities that can excel in being "smart" and "knowledge-based" will be successful. What underscores the necessity of this research is the concern about the future and the problems arising from the persistence of current issues. Therefore, this study, aimed at presenting a smart city model based on a knowledge-based community, seeks to identify and analyze the key indicators of these two concepts and assess the relationships between them.<br />The research was conducted using a mixed-method approach (combining quantitative and qualitative methods). Key indicators were identified through the fuzzy Delphi method, and the relationships between them were evaluated using exploratory structural equation modeling and analysis in AMOS software. The statistical population included 50 experts and 374 residents of Qazvin. Based on results of the fuzzy Delphi method, 51 items and 9 indicators were identified for the smart city, and 38 items and 8 indicators were identified for the knowledge-based community. Subsequently, using structural equation modeling, three different models were developed for Qazvin. The results demonstrated significant relationships between the identified indicators in the research context. Furthermore, the proposed models effectively explained the connections between the knowledge-based community and the smart city. These relationships were particularly impactful in areas related to urban sustainability and improving the quality of life in Qazvin.دانش؛ در آغاز سده بیست و یکم میلادی تبدیل به سرمایه و عامل اصلی رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی شده است. تبدیل به سرمایه شدن دانش در شهرها زمینۀ تغییر در ترتیبات فضایی شده است. در عصر جهانی شدن شهرهایی موفق خواهند بود که بتوانند در زمینه «هوشمند» و «دانش پایه» بودن، پیشرو و موفق باشند. آنچه ضرورت پژوهش را تبیین مینماید، نگرانی از آینده و مشکلات ناشی از تداوم مسئله بوده؛ از این رو این پژوهش با هدف ارائه الگوی شهر هوشمند بر پایه اجتماع دانشی؛ به دنبال شناسایی و تحلیل شاخصهای کلیدی این دو مفهوم و ارزیابی ارتباطات بین آنها بوده. پژوهش به روش آمیخته (ترکیب کمی و کیفی) اجرا شده، شاخصهای کلیدی با استفاده از روش دلفی فازی شناسایی و سپس ارتباطات بین آنها با روش معادلات ساختاری اکتشافی و تحلیل در نرمافزار آموس ارزیابی شد. جامعه آماری شامل 50 کارشناس و 374 شهروند قزوین بود. بر اساس نتایج حاصل از روش دلفی فازی، 51 گویه و 9 شاخص برای شهر هوشمند و 38 گویه و 8 شاخص برای اجتماع دانشی شناسایی شدند. در ادامه، با استفاده از روش معادلات ساختاری، سه مدل مختلف برای شهر قزوین تبیین گردید. نتایج نشان داد که ارتباطات معناداری بین شاخصهای شناسایی شده در عرصه پژوهش وجود دارد همچنین مدلهای ارائهشده توانستند بهخوبی روابط بین اجتماع دانشی و شهر هوشمند را توضیح دهند. این روابط بهویژه در حوزههای مرتبط با پایداری شهری و بهبود کیفیت زندگی در شهر قزوین موثر بودند.دانشگاه پیام نورفصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری2538-393017شماره 1 (پیاپی 42)20260321Compilation Of A Strategic Map For The Management Of Sprawl And The Formation Of Marginal Textures (Case Study: Mahshahr Port)تدوین نقشه راهبردی مدیریت پراکندهرویی و شکلگیری بافتهای حاشیهای، مطالعه موردی: بندر ماهشهر1066610.30473/grup.2024.69836.2814FAآرشقاسم پوردانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایرانآزادهاربابی سبزواریدانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایرانناصرعبادتیدانشیار، گروه زمین شناسی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایرانفاطمهادیبی سعدی نژاداستادیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایرانمریمرستم پیشهاستادیار، گروه معماری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایرانJournal Article20231127This Research, With A Resource-Based Perspective And Strategic Thinking In The Analysis Of Resources Barriers, Explains The Position And Competitive Advantage And Evaluates The Strategic Suitability Of Resources, And Compiles And Proposes A Strategic Map For The Management Of The Sprawl And The Formation Of Marginal Textures In Mahshahr Port. The Method Of This Research Is Descriptive-Analytical And Due To The Strategic Nature Of The Study, Its Achievement (Goal) Has A Practical Aspect. Theoretical Data Were Prepared By Documentary Method And Experimental Data By Survey Method Based On The Delphi Method. Meta-SWOT Model And PESTEL Analysis Have Been Used In Information Processing And Strategic Plan Formulation. The Results Show That The Internal Resources And Capabilities Of Mahshahr Port Do Not Have The Same Importance In The Management Of Sprawl And The Formation Of Marginal Textures. Factors Such As The Existence Of Rail, Air, Land, And Sea Transportation Network Infrastructures For Domestic Transportation And Export And Import, The Existence Of Huge Petrochemical Industries, Special Economic Zone, The General Administration Of Ports And Maritime Affairs, The General Administration Of Customs And The Administration Of Shipping In The Region, Etc. Are The Most Weight; These Factors In The Management Of Sprawl And The Formation Of Marginal Textures In Mahshahr port, Compared To Other Factors, Express Rarity, Imitability And Strategic Fit, And As A Result, They Should Be Placed At The Top Of Action Priorities And Executive Actions.این پژوهش با دیدگاه مبتنی بر منابع و تفکر راهبردی در تحلیل منابع و موانع، جایگاه و مزیت رقابتی و ارزیابی تناسب راهبردی منابع را تبیین می نماید و نقشه راهبردی مدیریت پراکنده رویی و شکل گیری بافت های حاشیهای در بندر ماهشهر را تدوین و پیشنهاد میکند. روش این تحقیق توصیفی- تحلیلی است و بهدلیل ماهیت راهبردی مطالعه، دستاورد (هدف) آن جنبه کاربردی دارد. دادههای نظری با روش اسنادی و دادههای تجربی با روش پیمایشی بر اساس روش دلفی تهیه شدهاند. در پردازش اطلاعات و تدوین نقشه راهبردی نیز از مدل Meta-SWOT و تحلیل PESTEL استفاده شده است. نتایج نشان میدهد منابع و قابلیتهای داخلی بندر ماهشهر اهمیت یکسانی در مدیریت پراکنده رویی و شکل گیری بافت های حاشیهای ندارند. عواملی همچون، وجود زیرساختهای شبکه حملونقل ریلی، هوایی، زمینی و دریایی جهت حملونقل داخلی و صادرات و واردات، وجود صنایع عظیم پتروشیمی، منطقه ویژه اقتصادی، اداره کل بنادر و دریانوردی، اداره کل گمرک و اداره کشتیرانی در منطقه و ... دارای بیشترین وزن میباشند؛ این عوامل در مدیریت پراکندهرویی و شکلگیری بافتهای حاشیهای در بندر ماهشهر، نسبت به سایر عوامل، بیانگر نادر بودن، تقلید پذیری و تناسب راهبردی هستند و در نتیجه باید در صدر اولویتهای اقدامهای اجرایی قرار گیرند.