دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Analysis and Prediction of Land Cover/Use Changes in Mosul City Using an integrated Approach of Object-Oriented Processing and CA-Markov Model تحلیل و پیش‌بینی تغییرات پوشش/کاربری اراضی در شهر موصل با استفاده از رویکرد تلفیقی پردازش شیء‌گرا و مدل CA-Markov 1 24 12979 10.30473/grup.2026.75298.2945 FA ابراهیم سامی استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. امید مبارکی دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. مصطفی ولید زیدان دانشجوی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. Journal Article 2025 08 12 Introduction Land use/land cover change is a complex process influenced by natural, economic, social, and political factors. In post-conflict regions, such changes can accelerate abnormally and generate unsustainable spatial patterns. Mosul, in northern Iraq, has experienced profound land use transformations due to rapid population growth, economic fluctuations, and most importantly, the consequences of socio-political crises and armed conflict. These changes threaten natural resources, food security, and residents' quality of life. Despite significant advances in remote sensing and GIS for land use assessment, the existing literature has rarely addressed land use changes in post-conflict cities through an integrated approach combining technical modeling precision with explicit environmental harmfulness analysis. This study fills that gap by analyzing and predicting land use/cover changes in Mosul using a hybrid approach combining object-based image analysis with a support vector machine (OBIA-SVM) and a CA-Markov model. The main research question asks whether land use changes in Mosul between 2000 and 2024 followed an unsustainable pattern and whether this trend will continue until 2050. The testable hypothesis is that land use changes in Mosul have shifted towards greater environmental harmfulness. The main innovation lies in integrating OBIA-SVM and CA-Markov with harmfulness analysis, focusing on the environmental and social consequences of changes in a post-conflict city. Methodology The methodology was implemented in four main steps. First, Landsat 5, 8, and 9 images were obtained for 2000, 2008, 2016, and 2024 at eight-year intervals. All images were Level-2 Surface Reflectance products having undergone standard atmospheric correction. Preprocessing included band stacking, study area subsetting, and contrast enhancement in ENVI 5.3. Second, object-based classification using a support vector machine (OBIA-SVM) was performed in eCognition Developer 9.01. Multi-resolution segmentation used optimized parameters: for 2000 and 2008 images, scale 65, shape 0.5, and compactness 0.5; for 2016 and 2024 images, scale 180, shape 0.7, and compactness 0.3. Spectral, textural (GLCM), geometric features, and indices including NDVI, NDBI, NDWI, SAVI, BLFEI, and BSI were extracted. Classification used an SVM with a Radial Basis Function kernel. Third, the CA-Markov model in TerrSet simulated future changes. Land use maps for 2000 and 2024 served as primary inputs. A transition probability matrix between six classes (active cropland, barren land, built-up, fallow agricultural land, green space, and water bodies) was calculated from observed changes over 24 years. For validation, the 2000-2008 matrix predicted the 2016 map, which was compared to the actual 2016 map. Using the 2000-2024 matrix and a cellular automaton with a 5×5 filter and 26 iterations, the 2050 land use map was predicted. Fourth, a harmfulness analysis calculated environmentally destructive transitions in GIS. Classification accuracy was assessed using overall accuracy and Kappa coefficient. Findings The OBIA-SVM classification achieved high accuracy, with an overall accuracy of 94% and a Kappa coefficient of 0.912, attributable to the integration of spectral, textural, and shape information. Mosul experienced severe and largely unsustainable land use changes between 2000 and 2024. Built-up areas increased from 132.38 km² in 2000 to 234.14 km² in 2024, an increase of approximately 77%. This unbalanced growth exceeds conventional urbanization trends and has been directly influenced by intensive, short-term post-crisis reconstruction programs. Active cropland decreased from 33.65 km² to 25.70 km², a reduction of about 24%. Barren land decreased by approximately 47%, from 165.92 km² to 87.81 km², indicating direct and widespread conversion of these lands to urban development during reconstruction and reflecting weak regulatory mechanisms. Water bodies decreased from 8.95 km² to 5.32 km², and green space decreased from 8.77 km² to 6.15 km². Validation of the CA-Markov model for 2016 showed an overall accuracy of 86.51% and a Kappa coefficient of 0.81, indicating satisfactory capability to simulate spatial changes. The prediction for 2050 suggests that if current trends continue, built-up areas will reach 235.03 km², while active cropland will decline to 25.71 km², water bodies to 8.58 km², and green space to 23.42 km². The harmfulness analysis reveals that approximately 24.29% of the city's area (107.16 km²) falls into the "very high harmfulness" category, primarily associated with the conversion of barren land (16.038%) and fallow agricultural land (4.862%) to built-up areas. About 62.97% of the city exhibits very low harmfulness, and 6.8% shows medium harmfulness, which could become new degradation hotspots. Discussion and Conclusion The results clearly demonstrate that land use changes in Mosul between 2000 and 2024 followed a deeply unsustainable and harmful pattern, and the predictive model indicates the continuation of this trend until 2050. The research hypothesis is confirmed. The rapid expansion of built-up areas at the expense of agricultural land, barren land, water bodies, and green space reflects the dominance of the "urgency of physical reconstruction" in the post-conflict period over any logic of sustainable planning. While this finding aligns with previous studies in arid regions, the intensity and spatial concentration of degradation in Mosul are considerably more pronounced due to its specific post-conflict conditions. The direct conversion of barren and agricultural land to urban areas indicates a severe failure of regulatory mechanisms during reconstruction. The 24% reduction in active cropland seriously threatens regional food security and increases dependence on food imports. Furthermore, the reduction in green space and water bodies contributes to urban heat island effects, diminished air quality, and increased environmental vulnerability, creating a vicious cycle of degradation. Although the CA-Markov model demonstrates acceptable capability in simulating long-term trends, its most important limitation is its inherently trend-based nature; it cannot predict sudden socio-political shocks as discrete variables. The 2050 prediction primarily assumes the continuation of driving forces observed over the past two decades. To ensure sustainable development in Mosul, adopting integrated, evidence-based policies for water resource management, protecting remaining agricultural lands, restoring urban green spaces, and replacing unregulated reconstruction with participatory land governance is an unavoidable necessity. If these challenges are ignored, Mosul will face intensified environmental crises, resource scarcity, and a severe decline in quality of life. Future studies could combine such trend-based models with qualitative scenario-building and agent-based models to achieve a deeper understanding of the root causes of these changes. Without ecological balance, post-conflict reconstruction will only accelerate Mosul's environmental collapse. پژوهش حاضر به بررسی تحلیل و پیش‌بینی تغییرات پوشش/کاربری اراضی در شهر موصل با استفاده از رویکرد تلفیقی پردازش شیء‌گرا و مدل CA-Markov پرداخته است. به همین منظور، تصاویر ماهواره‌ای لندست برای دوره‌های زمانی مختلف از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ با فاصله زمانی ۸ سال تهیه و پیش‌پردازش‌های لازم شامل ترکیب باندها و برش محدوده مورد مطالعه انجام گرفت. با استفاده از طبقه‌بندی مبتنی بر شیء با استفاده از ماشین بردار پشتیبان(OBIA-SVM)، کلاس‌های پوشش/کاربری اراضی استخراج شد. نتایج نشان داد که مساحت مناطق ساخته ‌شده از 380/132 کیلومتر مربع در سال ۲۰۰۰ به 143/234 کیلومتر مربع در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. این رشد نامتوازن تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و برنامه‌های بازسازی پس از بحران‌ها قرار داشته است. همچنین، زمین‌های کشاورزی از 657/33 کیلومتر مربع به 709/25 کیلومتر مربع کاهش یافته که نشان‌دهنده بیش از 5 درصد کاهش در اراضی کشاورزی است. اراضی بایر نیز با کاهش تقریباً 69/17 مواجه شده‌اند. در زمینه منابع آبی، مساحت اراضی آبی از /8۹۵۱ کیلومتر مربع به 316/5 کیلومتر مربع و فضای سبز از 767/8 کیلومتر مربع به 147/6 کیلومتر مربع کاهش یافته است. تحلیل زیانباری تغییرات نشان می‌دهد که 29/24 % از مساحت شهر در طبقه‌بندی «زیانباری خیلی زیاد» قرار دارد که امنیت غذایی منطقه را به شدت تهدید می‌کند. به‌طور کلی، تحولات کاربری اراضی در موصل چالش‌های جدی در زمینه پایداری زیست‌محیطی و تعادل شهری ایجاد کرده است. برای تضمین توسعه پایدار، نیاز به مدیریت بهینه منابع آب، حفظ و گسترش فضای سبز و برنامه‌ریزی دقیق برای توسعه شهری احساس می‌شود.

https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12979_dd5330ddff3aee065ec3c489ea201a61.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Social and Cultural Impact Assessment of the Dogaz Highway Construction in Tehran ارزیابی تأثیر اجتماعی و فرهنگی احداث بزرگراه دوگاز در شهر تهران 12499 10.30473/grup.2025.73713.2907 FA احمد غیاثوند دانشیار، گروه جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2025 02 06 ABSTRAC This study aims to predict and assess the social and cultural impacts of the development and completion of the "Dogaz" highway in Tehran, with a specific focus on urban districts 21 and 22. Beyond examining the project's effects within these districts, considerable importance is placed on evaluating its supra-regional urban consequences.Initially, a thematic analysis using purposive sampling was employed to qualitatively identify the highway's impacts. Subsequently, a survey methodology was utilized to quantify both the positive and negative outcomes of the project, drawing upon the perspectives of urban and regional specialists and experts through a census approach.The findings indicate that the construction of the Dogaz highway, as a developmental initiative, exhibits minimal negative consequences and predominantly positive impacts. More precisely, given the highway's significant and direct influence on urban spaces within its intervention zone, the most pronounced positive outcomes include: reduced vehicle fuel consumption, decreased costs associated with land acquisition and compensation for affected parties, shortened travel times and distances, and the organization of abandoned lands surrounding the Vardavard River. Conversely, significant negative impacts identified are: restricted access for travelers to Hazrat Khadijeh Park (PBUH) and the highway's low visual quality in successive views along the Vardavard River Valley. Finally, three scenarios are proposed to mitigate the negative effects and amplify the positive impacts of this developmental undertaking. مطالعه حاضر با هدف پیش بینی و بررسی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی توسعه و تکمیل بزرگراه «دوگاز»، در سطح شهر تهران، با تاکید بر مناطق 22 و 21 شهری انجام گرفته است. همچنین ضمن توجه به تاثیرات مختلف پروژه در سطح مناطق 22 و 21 شهری، سنجش پیامدهای فرامنطقه ای شهری از اهمیت بسیاری برخوردار است. در واقع سعی گردید ابتدا از طریق روش تحلیل تماتیک و به شیوه نمونه گیری هدفمند تاثیرات کیفی بزرگراه استخراج گردد و سپس روش پیمایش به شناسایی اثرات و پیامدهای مثبت و منفی حاصل از پروژه با بهره مندی از نظرات صاحبنظران شهری و منطقه ای به روش تمام شماری پرداخته شود. نتایج حاصل، بیانگر آن است که احداث بزرگراه دوگاز به عنوان یک اقدام توسعه ای دارای کمترین پیامد منفی و بیشترین پیامد مثبت می باشد. به طور دقیق تر، با توجه به اهمیت تاثیر بزرگراه در حوزه مداخله و به طور مستقیم بر فضای شهری، عمده ترین پیامدهای مثبت با شدت زیاد شامل مواردی از قبیل: کاهش مصرف سوخت وسایل نقلیه، کاهش هزینه های تملک و جبران خسارات معارضان، کاهش زمان و طول مسیر سفر، سازماندهی اراضی رها شده اطراف رودخانه وردآورد می باشد. در مقابل قطع دسترسی مسافران برای استفاده از بوستان حضرت خدیجه (س) و کیفیت های بصری پایین بزرگراه در دیدهای پی در پی در امتداد رود دره وردآورد با شدت زیاد جزء پیامدهای منفی محسوب می گردد. در آخر بر سه سناریور برای کاهش آثار منفی و افزایش آثار مثبت این اقدام توسعه ای برآورده گردیده است.

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 The role of non-governmental organizations in the control and management of urban crises; the field of health (case study: Tehran metropolis) نقش سازمان های مردم نهاد در کنترل و مدیریت بحران های شهری؛ حوزه سلامت (موردپژوهی: کلانشهر تهران) 11995 10.30473/grup.2025.74042.2912 FA سرکار خانم دکتر زهره فنی دانشگاه شهید بهشتی- دانشکده علوم زمین کاظم اسدی دانشجوی دکترا، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. لطفعلی کوزه گر کالجی دانشیار، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2025 03 10 Today, with the emergence of human and natural crises, health is more and more the focus of urban managers and researchers. On the other hand, non-governmental organizations, as one of the executive arms of the people, can play a significant role in controlling the crisis and moving it towards the health of the city. The current research aims to examine the role of non-governmental organizations (Iran and Tehran) in controlling and managing urban crises, especially in the field of health. Therefore, the present research is descriptive-analytical in terms of research method and practical-practical in terms of its purpose. The method of data collection has been two methods, documentary and survey. To measure the research indicators in the scope of the study, the survey method and the tool of the researcher-made questionnaire have been used. The statistical community of the research includes experts and specialists in the city and urban crisis management, due to the lack of clarity of the comprehensive statistical volume, the sampling was non-random-targeted, and its volume was considered until reaching scientific saturation, i.e. 40 people. The results show that they are in a favorable situation in all five areas. In other words, the average obtained in the five desired areas is higher than the assumed average of 3. The lowest average obtained is related to resource mobilization and allocation, which is equal to 3.7536, and the highest is related to the policy dimension with an average of 3.0786. امروزه با بروز بحران های انسانی و طبیعی سلامت شهر بیش از پیش مورد توجه مدیران و پژوهشگران شهری قرار دارد. از طرف دیگر نیز سازمان های مردم نهاد به عنوان بازو های اجرایی مردمی می توانند نقش به سزایی در کنترل بحران و سوق دادن آن به سمت سلامت شهر داشته باشند. هدف پژوهش حاضر این است که نقش سازمانهای مردم نهاد (ایران و تهران)، در کنترل و مدیریت بحران های شهری بویژه در حوزه سلامت را بررسی کند. از این رو تحقیق حاضر به لحاظ روش پژوهش توصفی-تحلیلی و از لحاظ هدف کاربردی-عملی می‌باشد. شیوه گردآوری داده‌ها به دو روش اسنادی و پیمایشی بوده است. برای سنجش شاخص‌های پژوهش در محدوده موردمطالعه از شیوه پیمایشی و ابزار پرسش‌نامه محقق‌ساخت بهره گرفته ‌شده است. جامعه آماری پژوهش دربرگیرنده کارشناسان و متخصصان حوزه شهر و مدیریت بحران شهری است با توجه به مشخص نبودن حجم جامع آماری، نمونه‌گیری به‌صورت غیرتصادفی-هدفمند بوده که حجم آن نیز تا رسیدن به اشباع علمی یعنی 40 نفر در نظر گرفته شد. نتایج نشان می‌دهد که در هر پنج حوزه در وضعیت مطلوبی قرار دارند. به بعبارت دیگر میانگین به دست آمده در پنج حوزه مورد نظر از میانگین مفروض 3 بیشتر است. کمترین میانگین به دست آمده مربوط به حوزه بسیج منابع و تخصیص آنها بوده که برابر با 7536/3 است و بیشترین آن نیز مربوط به بعد سیاست گذاری با میانگین 0786/3 است.

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Evaluation of Health Resilience Indicators Against the COVID‑19 Pandemic in Urban Neighborhoods (Case Study: Selected Neighborhoods of Tabriz City) ارزیابی شاخص‌های تاب‌آوری سلامت در برابر همه‌گیری کووید 19 در محله‌های شهری (موردپژوهشی: محله‌های منتخب شهر تبریز) 12679 10.30473/grup.2026.74432.2922 FA کسری کتاب اللهی استادیار گروه طراحی صنعتی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article 2025 04 28 The COVID‑19 pandemic presented extensive threats to contemporary healthy living. Given that the neighborhood is a focal point in urban thought and gained heightened importance during the recent crisis, this research adopted it as its primary scale. The main objectives include explaining the biological health paradigm of neighborhoods in the post‑corona context and interpreting the health resilience of selected neighborhoods in Tabriz during the pandemic. Data were compiled via a review of 182 articles, resulting in the extraction of 12 indicators and 20 variables. These indicators were defined and redefined within an innovative framework based on the “evolution of health” across three dimensions: spatial, psychological, and medical, to serve as the basis for evaluating neighborhood health resilience through Confirmatory Factor Analysis (CFA). Three neighborhoods—Gharamalek, Maghsudieh, and Valie‑Asr Town—were selected as case samples, classified into high‑, moderate‑, and low‑risk levels based on official mortality statistics. The research methodology was mixed‑methods (quantitative and qualitative), incorporating GIS, narrative inquiry, questionnaires, and interviews. Data evaluation was performed using SPSS and AMOS version 19. The results show that Maghsudieh, Gharamalek, and Valie‑Asr Town, respectively, possess a higher level of resilience and biological health. However, the findings cast doubt on the initial hypothesis positing that better living qualities in a neighborhood would correlate with lower COVID‑19 prevalence. Finally, a comparative analysis of the variables helped explain the differences in factor influence. همه‌گیری کرونا، زیست سالم انسان امروز را با تهدیدات گسترده‌ای مواجه ساخت. از آنجا که «محله» به‌عنوان نقطة عطف اندیشه شهری و در بحران اخیر دارای اهمیت دوچندان است، این پژوهش آن را مقیاس اصلی مطالعه قرار داد. اهداف اصلی شامل تبیین الگووارة سلامت‌زیستی محله در شرایط پساکرونا و تفسیر تاب‌آوری سلامت‌زیستی محله‌های منتخب شهر تبریز در دوران همه‌گیری است. داده‌ها از طریق مرور ۱۸۲ مقاله گردآوری شد که منجر به استخراج ۱۲ شاخص و ۲۰ سنجه گردید. این شاخص‌ها در چارچوب دسته‌بندی نوآورانه‌ای مبتنی بر «سیر تحول سلامت» در سه بُعدِ زیست‌مکانی، زیست‌روانی و زیست‌پزشکی تعریف و بازچینی شدند تا مبنای ارزیابی تاب‌آوری سلامت محله‌ها از طریق تحلیل عاملی تأییدی (CFA) قرار گیرند. سه محله قراملک، مقصودیه و شهرک ولی‌عصر، که بر اساس آمار رسمی مرگ‌ومیر در سه سطح پرخطر، نسبتاً‌ پرخطر و کم‌خطر دسته‌بندی شده بودند، به‌عنوان نمونه موردی انتخاب شدند. روش‌شناسی پژوهش ترکیبی (کمی و کیفی) بوده و شامل به‌کارگیری GIS، روایت‌پژوهی، پرسشنامه و مصاحبه است. ارزیابی داده‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخة ۱۹ صورت گرفت. نتایج نشان داد که به‌ترتیب، محله‌های مقصودیه، قراملک و شهرک ولی‌عصر از سطح بالاتری از تاب‌آوری و سلامت‌زیستی برخوردارند. با این حال، یافته‌ها فرضیة اولیه مبنی بر اینکه هرچه محله از کیفیات زیستی مطلوب‌تری بهره‌مند باشد، میزان شیوع کرونا در آن کمتر خواهد بود، را با تردید مواجه ساخت. در پایان، مقایسة تطبیقی میان سنجه‌ها، به تبیین تفاوت در تأثیرگذاری عوامل کمک کرد.

https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12679_3ffc42b16830b1dea8131f6f65f85388.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Presenting a sustainable neighborhood model with a neo-urban approach (Case study: Mehr Housing in Zahedan). ارائه‌ی الگوی محله پایدار با رویکرد نوشهرگرایی (مطالعه موردی: مسکن مهر شهر زاهدان) 12978 10.30473/grup.2026.74440.2924 FA زهره هادیانی گروه جغرافیا-دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی-دانشگاه سیستان و بلوچستان-زاهدان-ایران طیبه سرگلزایی جوان دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. حسین یغفوری دانشیار، گروه جغرافیا برنامه ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. Journal Article 2025 04 29 More than half a century after the introduction of the concept of sustainable development in the 1970s, global experience shows that achieving its goals on a large scale remains difficult. Urban neighborhoods, however, have increasingly been recognized as the basic unit and optimal scale for advancing sustainability. The problem addressed in this study is that, despite aiming to provide housing for low-income groups, Mehr housing projects have not succeeded in achieving neighborhood sustainability due to weaknesses in urban design and disregard for the principles of new urbanism. Accordingly, the purpose of this research is to evaluate the sustainability of Mehr housing in Zahedan through a new urbanism approach.The statistical population includes all residents of the neighborhood. Data were collected from 400 questionnaires using random sampling. The study is descriptive–analytical and applied in purpose. Six new urbanism indicators—pedestrianization, mixed housing, mixed use, environmental sustainability, public transportation, and social participation—were examined. Data were analyzed using one-sample t-test, factor analysis, and Pearson’s correlation coefficient.The results indicate that mixed use is the most influential factor, explaining 37.59% of the variance, followed by transportation (14.65%), pedestrianization (13.40%), mixed housing (10.15%), environmental sustainability (8.11%), and participation (6.35%). The overall assessment reveals that the indicators are generally at a low level, playing only a limited role in achieving neighborhood sustainability. However, strengthening key indicators within the framework of the proposed model can enhance quality of life and support the sustainability of Mehr housing. با گذشت بیش از نیم قرن از طرح توسعه پایدار در دهه‌ ۱۹۷۰، تجربه‌ها نشان داده‌اند که تحقق اهداف آن در مقیاس کلان با چالش‌هایی روبه‌روست؛ از این‌رو، محله‌های شهری به‌عنوان واحد پایه و مقیاس بهینه برای ارتقای پایداری شهری مورد توجه قرار گرفته‌اند. این رویکرد با احیای نقش محله به‌عنوان سلول حیاتی شهر، جایگاهی برجسته در ادبیات برنامه‌ریزی یافته است. هدف پژوهش، بررسی پایداری مسکن مهر زاهدان با رویکرد نوشهرگرایی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و هدف آن کاربردی است. داده‌ها با تکمیل 400 پرسشنامه میان ساکنان و بر اساس 6 شاخص نوشهرگرایی (پیاده‌مداری، مسکن مختلط، کاربری مختلط، پایداری محیطی، حمل‌ونقل عمومی، مشارکت اجتماعی) گردآوری و با آزمون t تک‌نمونه‌ای، تحلیل عاملی و ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شدند. نتایج نشان داد «کاربری مختلط» با 37.59٪ واریانس، مهم‌ترین عامل است؛ سپس «حمل‌ونقل» با 14.65٪، «پیاده‌مداری» با 13.40٪، «مسکن مختلط» با 10.15٪، «پایداری محیطی» با 8.11٪ و «مشارکت» با 6.35٪ قرار دارند. ارزیابی کلی بیانگر سطح پایین شاخص‌های نوشهرگرایی و نقش محدود آن‌ها در تحقق پایداری محله است که ناشی از ضعف زیرساخت‌ها، نبود برنامه‌ریزی منسجم و کمبود امکانات است. با این‌حال، توجه و سرمایه‌گذاری هدفمند بر شاخص‌های کلیدی، به‌ویژه کاربری مختلط، حمل‌ونقل عمومی و پیاده‌مداری، می‌تواند در چارچوب الگوی پیشنهادی پژوهش، پایداری محله‌های مسکن مهر و کیفیت زندگی ساکنان را بهبود بخشد

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Explaining the Components of a Family-Friendly City: A Qualitative Study تبیین مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده: یک مطالعه کیفی 11825 10.30473/grup.2025.72940.2896 FA ایوب نافعی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-2897-4101 روناک غفوری وزارت آموزش و پرورش، منطقه 9، تهران، ایران. ایوب اسلامیان گروه آموزشی مددکاری، دانشکده علوم رفتاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران،ایران. فرشته رضایی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. حمید حمزه زاده جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران.ایران. آریا همدان چی جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 07 Currently, many cities are seeking to shift their approach to urban management by focusing on the family. In such a way, not only the family is considered as a decision-making unit in all areas of management, but also it is recognized as an institution alongside other participating entities in urban management. Meanwhile, there are only a limited number of comprehensive studies that cover all aspects of family-friendly cities. The objective of the current study is to explain the components of a family-friendly city to be implemented in megacities such as Tehran. An exploratory qualitative approach based on content analysis was employed for this basic-applied study. Initially, using a scoping review method, 24 articles were selected, reviewed, and analyzed to identify the components of a family-friendly city. Subsequently, 18 semi-structured interviews were conducted with experts and specialists to determine the indicators of a family-friendly city. The results indicated five main categories (infrastructure and urban services, cultural-social aspects, social welfare, and livelihood) and 14 sub-categories (child services, education, health, safety, affordable housing, subsidies, transportation, accessibility, urban furniture, waste management, air pollution, facilities, cultural services, and social interaction) for a family-friendly city. These findings can assist urban policymakers and administrators with adopting more effective approaches to improve families’ quality of life in megacities such as Tehran. Additionally, this study emphasizes the necessity of paying attention to various social, cultural and economic aspects in urban policymaking to promote family welfare. هم اکنون بسیاری از شهرها با محوریت قرار دادن خانواده به دنبال تغییر رویکرد در مدیریت شهری هستند. به گونه‌ای که خانواده در تمام بخش‌های مدیریتی و سیاستی، نه تنها واحد تصمیم‌گیری بلکه به عنوان یک نهاد در کنار سایر نهادهای مشارکت کننده در مدیریت شهری به رسمیت شناخته شود. این درحالی است که فقط تعداد محدودی مطالعات در دسترس وجود دارند که در برگیرنده همه جوانب شهر دوستدار خانواده باشند. هدف پژوهش حاضر تبیین مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده در کلانشهرهایی مانند تهران است. در این مطالعه بنیادی-کاربردی از رویکرد اکتشافی کیفی با بهره گیری از روش تحلیل محتوا استفاده گردیده است. ابتدا برای شناسایی مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده 24 مقاله با روش مرورحیطه ای انتخاب، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند و در ادامه با 18 نفر از متخصصان و صاحبنظران در تهران مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. نتایج بیانگر 4 مؤلفه اصلی (زیرساختها و خدمات شهری، فرهنگی- اجتماعی، رفاه اجتماعی، معیشت) و 14 مؤلفه فرعی (خدمات کودک، آموزش، سلامت، امنیت، مسکن مقرون به‌صرفه، کمک هزینه، حمل و نقل، مناسب‌سازی، مبلمان شهری، مدیریت پسماند، آلودگی هوا، امکانات، خدمات فرهنگی و تعامل اجتماعی) شهر دوستدار خانواده بود .یافته‌های این مطالعه می‌تواند به سیاستگذاران و مدیران شهری کمک کند تا با در نظر داشتن مؤلفه‌های کلیدی یک شهر دوستدار خانواده، رویکردهای مؤثرتری برای بهبود کیفیت زندگی خانواده‌ها در کلان‌شهرهایی مانند تهران طراحی کنند. این تحقیق همچنین ضرورت توجه به ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را در سیاستگذاری‌های شهری برای ارتقاء رفاه خانواده‌ها مورد تأکید قرار می‌دهد.

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Developing a physical model of the cities of Mazandaran Province using morphometric indices of active tectonics: A case study of Shirgah-Galugah تدوین الگوی کالبدی شهرستان‎های استان مازندران با استفاده از شاخص‌های ریخت‌سنجی زمین‌ساخت فعال: مطالعه موردی شیرگاه - گلوگاه 12329 10.30473/grup.2025.72216.2879 FA حسن علیزاده دانشیار گروه زمین شناسی دانشکده علوم دانشگاه پیام نور تهران 0000-0003-0720-9520 Journal Article 2024 08 29 The purpose of this research is to develop a physical model of the cities of Mazandaran province using morphometric indices of active tectonics, which was conducted based on a case study of settlements between Shirgah and Galugah. In this study, five indices of hierarchical anomaly, bifurcation, basin shape, drainage density, and relative prominence were calculated in 15 drainage basins between these two counties. The results of this study, based on morphometric indices, show that most of the settlements in Mazandaran city, including residential areas from Shirgah to Galugah, corresponding to the faults of North Alborz, Khatir Kooh, Dazdbon, and Marzanabad, have high and very high morphometric indices due to the influence of the aforementioned faults. About 33.3% of the area is dominated by the activity of these faults. In addition to the main faults, other minor faults formed by recent tectonic movements present moderate to high tectonic activity. The location of these settlements in the vicinity of these faults has also increased the seismic risk of the region. Due to the history of earthquakes in this region and the proven tectonic activity of the region, the risks from earthquakes must be considered in the construction of civil infrastructure. هدف از این پژوهش تدوین الگوی کالبدی شهرستان‎های استان مازندران با استفاده از شاخص‌های ریخت‌سنجی زمین‌ساخت فعال است که بر اساس مطالعه موردی سکونتگاه‌های بین شیرگاه تا گلوگاه انجام شده است. در این مطالعه 5 شاخص ناهنجاری سلسله مراتبی، انشعابات، شکل حوضه، تراکم زهکشی و برجستگی نسبی در 15 حوضه زهکشی بین این دو شهرستان محاسبه شده است. نتایج حاصل از این پژوهش با تکیه بر شاخص‌های ریخت‌سنجی نشان می‌دهد که اکثر سکونتگاه‌های شهرستان مازندران از جمله مناطق مسکونی از شیرگاه تا گلوگاه منطبق بر گسل‌های شمال البرز، خطیر کوه، دزدبن و مرزن‌آباد، دارای شاخص‌های ریخت‌سنجی بالا و بسیار بالا هستند که به دلیل تأثیر گسل‌های مذکور می‌باشد. حدود 3/33 درصد از منطقه که تحت سیطره فعالیت این گسل‌ها می‌باشد. علاوه بر گسل های اصلی، گسل‌های فرعی دیگری که در اثر حرکات زمین‌ساختی اخیر تشکیل شده‌اند، فعالیت زمین‌ساختی متوسط به بالایی را ارائه می‌دهند. قرارگیری این سکونتگاه‌ها در مجاورت این گسل‌ها سبب شده است که ریسک لرزه‌خیزی منطقه نیز افزایش یابد. به‌دلیل وجود تاریخچه‌ای مبنی بر وجود زمین‌لرزه در این منطقه و اثبات فعال بودن منطقه از نظر زمین‌ساختی، باید در ساخت زیربناهای عمرانی، مقوله مخاطرات حاصل از زمین‌لرزه‌ها مورد توجه قرار گیرد.

https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12329_ae1e9828d9d82e894db34c4be56fc37f.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Assessment of the Impact of Management Regulations for Building Supervision and Control on the Physical Manifestation of Urban Space (case study: Tehran) سنجش تأثیر مدیریت قوانین نظارت و کنترل ساختمان در تبلور کالبدی فضای شهری (مطالعه موردی: شهر تهران) 12161 10.30473/grup.2025.70570.2894 FA پیمان سجودی دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مجید شمس استاد گروه جغرافیا، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران. رحیم سرور استاد گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 11 17 This research has been conducted with the aim of investigating the management of supervision, construction control and its effect on the physical crystallization of space in Tehran. The present research is applied in terms of targeting and descriptive-analytical in terms of investigation method. Questionnaires and field observations have been used by the researcher to address the problem and hypotheses of the research. The way to answer the questions and hypotheses is done through sample t-test and Friedman using Spss software. The method of collecting information in this research is document-library and field. In the field section, two types of qualitative and quantitative data are used. Qualitative data is the result of field observations and quantitative data is the result of collecting questionnaires from the sample population. The sampling method was in the form of target group and snowball. To measure the reliability of the questionnaire, spss software and the number of 30 people in the sample community were used. Cronbach's alpha coefficient is equal to 0.812. Friedman's statistical test show that the construction supervision and control law in physical crystallization in Tehran has the greatest effect on land segregation index (with an average of 3.26), zoning and zoning index respectively. (with an average of 3.07) followed. Therefore, according to the significance level of this test (which is equal to 0.028), it can be acknowledged with a confidence factor of %95 that the indicators of construction supervision and control laws have been effective in the physical-spatial crystallization of Tehran. این پژوهش با هدف بررسی مدیریت نظارت، کنترل ساخت و تاثیر آن بر تبلور کالبدی فضا در شهر تهران صورت گرفته است. تحقیق حاضر از نظر هدف‌گذاری کاربردی و از نظر روش بررسی و انجام توصیفی ـ تحلیلی است. برای پرداختن به مسئله و فرضیه‌های تحقیق از پرسش‌نامه‌ و مشاهدات میدانی توسط محقق استفاده شده است. نحوه پاسخ‌گویی به سوالات و فرضیه‌ها از طریق آزمون تی تک نمونه و فریدمن با استفاده از نرم‌افزار Spss صورت گرفته است. روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق اسنادی ـ کتابخانه‌ای و میدانی است. در بخش میدانی از دو نوع داده کیفی و کمی استفاده شده است. داده‌های کیفی حاصل مشاهدات میدانی است و داده کمی حاصل از جمع‌آوری پرسش‌نامه از جامعه نمونه است. روش نمونه گیری به صورت گروه هدف و گلوله برفی بوده است. برای سنجش پایایی پرسش‌نامه از نرم افزار spss و تعداد 30 نفر جامعه نمونه استفاده شده است. ضریب آلفای کرونباخ به دست آمده برابر با 812/0 است. نتایج آزمون آماری فریدمن نشان می‌دهد که قانون نظارت و کنترل بر ساخت و ساز در تبلور کالبدی در مناطق تهران بیشترین تأثیر خود را به ترتیب در شاخص تفکیک زمین ( با میانگین 26/3)، شاخص پهنه بندی و منطقه بندی ( با میانگین 07/3) به دنبال داشته است. لذا با توجه به سطح معنی داری این آزمون ( که برابر با 028/0 است) می‌توان با ضریب اطمینان 95 درصد اذعان داشت که شاخص‌های قوانین نظارت و کنترل ساخت و ساز در تبلور کالبدی ـ فضایی شهر تهران اثرگذار بوده است.

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Investigating the evolution of semi-open space types in the historical houses of Qazvin (Study case: Safavid, Qajar City,, Qajar-Pahlavi and Pahlavi periods) بررسی سیر تحول گونه‌های فضای نیمه‌باز در خانه‌های تاریخی شهر قزوین مورد مطالعاتی : دوره‌های قاجار، قاجار ـ پهلوی و پهلوی 12283 10.30473/grup.2025.72535.2886 FA نیکی نیک خواهان دانشگاه ازاد اسلامی واحد اهواز حامد حیاتی استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم Journal Article 2024 10 19 Semi-open spaces are defined by a degree of material permeability. They possess unique characteristics and serve as areas to fulfill certain human needs. Compared to the other two types of spaces (open and closed), these spaces exhibit greater formal and functional diversity. In traditional Iranian architecture, this element has played varied and sometimes distinct roles in historical houses across different periods. The findings indicate that, on average, semi-open spaces constitute about 27% of the total building area in historical houses from the Qajar to Pahlavi periods in Qazvin. Despite this relatively small proportion, these spaces encompass three distinct types with varied roles: "Ivan" (Porch): A connecting space between other areas. "Ivancheh" (Small Porch): A transitional space between the interior and exterior of the building. "Talar" (Hall): A versatile space accommodating a wide range of collective functions and behaviors, often highlighted by features like "Shahneshin" (a prominent seating area).Under the umbrella of semi-open spaces, these three types effectively delineate spatial hierarchies, allocate functions appropriately, and ensure each space is suited to its intended use. فضای نیمه‌باز از طریق میزان معینی از حصارهای مادی تعریف می‌گردد، ماهیت و مختصات ویژه‌ای دارد و عرصه‌ای جهت پاسخگویی به برخی از نیازهای انسان محسوب می‌شود. این فضا نسبت به دو گونه دیگر (فضای باز و فضای بسته) از تنوع کالبدی و کاربردی بیشتری برخوردار است به نحوی که این عنصر معماری سنتی در خانه‌های تاریخی ایران در هر دوره به اشکال گوناگون و بعضاً متفاوتی ایفای نقش کرده است. این پژوهش به بررسی سیر تحول گونه‌‌های فضای نیمه‌باز در خانه‌های تاریخی قزوین می‌پردازد و سعی در شناسایی ویژگی‌ها و شاخص‌های معماری این فضاها و بررسی نسبت فضایی هر یک از آن‌ها با دیگر فضاهای مرتبط در هر دوره داشته است. روش تحقیق در این پژوهش ترکیبی از روش تفسیری ـ تاریخی و توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌های آن از طریق مشاهدات میدانی، منابع کتابخانه‌ای و مستندات تاریخی است که به لحاظ تحدید دامنه مکانی و زمانی پژوهش بر 17 نمونه هدفمند از خانه‌های متعلق به دوره‌های قاجار، قاجار ـ پهلوی و پهلوی شهر قزوین متمرکز شده و بیان‌گر آن است که عموماً در خانه‌های تاریخی قاجار تا پهلوی قزوین، فضای نیمه‌باز علی‌رغم دارا بودن نسبت‌های متنوع از کل مساحت بنا، به‌طور متوسط حدود 27% از این فضاها را در برگرفته‌ که بر اساس آن شاهد سه گونه متفاوت با عنوان و عملکردهای: «ایوان» ارتباط‌دهنده‌ی میان فضاها، «ایوانچه» فضای حائل میان داخل و خارج بنا و «تالار» که طیف وسیعی از کارکردها و رفتارهای جمعی را با به‌کارگیری از فضاهایی مجلل مانند شاه‌نشین بر عهده دارد، می‌باشیم.

https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12283_e833880c7271f2a2aee833a8ae0c8e13.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Studying the Sociological Role of Women on Urban Environmental Culture (Case Study: Women in Khorramabad City) بررسی نقش جامعه‌شناختی زنان بر فرهنگ زیست محیطی شهری(مطالعه موردی: زنان شهر خرم‌آباد) 12160 10.30473/grup.2025.72895.2895 FA نورالدین اله دادی استادیار دانشگاه پیام نور سعید گودرزی استادیار دانشگاه پیام نور Journal Article 2024 11 25 The aim of the present study is to conduct a sociological analysis of the determinants affecting the urban environmental culture of women in Khorramabad City. In this study, quantitative methods, survey techniques, and questionnaire tools were used to collect information. The statistical population of the study includes women aged 15-64 living in the areas of Khorramabad City, which is equal to 134,256 people, and of this number, 384 people were selected as the sample size using the Cochran formula. On this basis, it can be said that the variables that have entered the model have a statistically significant role in explaining the urban environmental culture and have been able to explain and predict 41 percent of the urban environmental culture as the dependent variable of the study. Based on the research data, it can be said that urban environmental culture, which is the source of social action, is determined in relation to the social and cultural determinants of social health, cultural consumption, social trust, health-oriented lifestyle, social responsibility and media consumption. On the other hand, most urban environmental issues are directly or indirectly the consequences of urban environmental culture and are manifested in the form of environmental actions or behaviors. Accordingly, policymaking based on understanding the important and guiding relationship between urban environmental culture and the social and cultural determinants affecting it, and more importantly, the synergy of the two, is very necessary. هدف پژوهش حاضر تحلیل جامعه‌شناختی تعیین‌کنندگان مؤثر بر فرهنگ زیست محیطی شهری زنان شهر خرم آباد می‌باشد. در این پژوهش، جهت جمع آوری اطلاعات از روش کمی، تکنیک پیمایش و ابزار پرسشنامه استفاده شد. جامعه آماری تحقیق شامل زنان 15-64 سال ساکن در مناطق شهر خرم آباد است که برابر با 134256 نفر و از این تعداد 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شد. با اتگا به داده‌های پژوهش می‌توان گفت فرهنگ زیست محیطی شهری که منبع کنش اجتماعی است، در ارتباط با تعیین‌کنندگان اجتماعی و فرهنگی سلامت اجتماعی، مصرف فرهنگی، اعتماد اجتماعی، سبک زندگی سلامت محور، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مصرف رسانه‌ای تعین می‌یابد و از طرف دیگر، بیشتر مسائل زیست محیطی شهری به ‌صورت مستقیم یا غیر مستقیم پیامد فرهنگ زیست محیطی شهری هستند و به صورت کنش یا رفتارهای زیست محیطی نمود پیدا می‌کنند. بر این اساس سیاستگذاری‌های مبتنی بر درک ارتباط مهم و رهگشای فرهنگ زیست محیطی شهری و تعیین‌کنندگان اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر آن و از آن مهم‌تر هم‌افزایی این دو بسیار ضروریست. در واقع سیاست‌سازی‌های سازه محور اجتماعی و فرهنگی در راستای تقویت و توسعه فرهنگ زیست محیطی شهری می‌تواند بسیاری از مشکلات زیست محیطی را درمان و در مسیر توسعه و بهبودی قرار دهد و منجر به حفاظت از محیط زیست و پایداری سرزمینی برای نسل امروز و نسل‌های آینده شود.

https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12160_f6153465f5be695f00e2dba21fa60bb3.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری 2538-3930 17 شماره 2 (پیاپی 43) 2026 06 22 Study of Drivers Affecting the Future State of Optimal Governance in Water Resources Management (Case Study: Central Part of Shiraz City) خوانش پیشران‌های موثر بر وضعیت آینده حکمروایی مطلوب در مدیریت منابع آبی (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان شیراز) 11566 10.30473/grup.2025.71840.2874 FA پروین علیایی دانشجوی دکتری، جغرافیا و دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، حسین سلیمانی استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران امیر گندمکار استادیار گروه جغرافیا, واحد نجف آباد ,دانشگاه آزاد اسلامی ,نجف آباد ایران Journal Article 2024 07 25 This article has tried to identify and cluster the factors affecting the future state of optimal governance in the management of water resources in the central part of Shiraz using the method of structural analysis. Theoretical data was prepared by document method and experimental data by survey method based on Delphi technique. The statistical population is 30 experts and specialists of the Office of Sustainable Rural Development and Agricultural Jihad of Fars province based on purposeful sampling, which was processed by the method of structural interaction analysis in MICMAC software. The findings, in terms of the overall analysis of the system environment, showed that 600 relationships have the number 3, and this means that the relationships of the key drivers are very large and have great influence. Also, other results of the research from the analysis of mutual effects indicate the dispersion of driving forces in a complex and intermediate situation of effectiveness and effectiveness; The propulsion clustering system indicates a concentration in the area of dual propulsions. Out of a total of 36 driving forces for good water governance, 11 driving forces include the creation and strengthening of cooperative institutions, fair distribution of water resources, rule of law, attraction of people's participation in water resources investment, empowerment and empowerment of beneficiaries, prevention of discrimination, collective agreement in Regarding the problems of water resources, organization for law enforcers, systematization for custodians, guaranteeing the independence and impartiality of custodian institutions, providing transparent and periodic reports have been identified as key drivers. این مقاله کوشیده است با روش تحلیل ساختاری، پیشران‌های موثر بر وضعیت آینده حکمروایی مطلوب در مدیریت منابع آبی بخش مرکزی شهرستان شیراز را بازشناسی و دسته‌بندی کند. داده‌های نظری با روش اسنادی و داده‌های تجربی با روش میدانی بر پایه تکنیک دلفی تهیه شده است. جامعه آماری30 نفر از خبرگان و متخصصین دفتر توسعه پایدار روستایی و جهاد کشاورزی استان فارس بر اساس نمونه‌گیری هدفمند است که با روش تحلیل اثرات متقابل ساختاری در نرم‌افزار MICMAC پردازش شده است. یافته‌ها نشان داد که 600 رابطه عدد 3 دارد و این به معنای آن است که روابط پیشران‌های کلیدی بسیار زیاد بوده و از تاثیرگذاری و تاثیرپذیری زیادی برخوردارند. نتایج دیگر پژوهش، بیانگر پراکندگی نیروهای پیشران در وضعیتی پیچیده و بینابین از اثرگذاری و اثرپذیری است؛ نظام خوشه‌بندی پیشران-ها حاکی از تمرکز در ناحیه پیشران‌های دوگانه است. از مجموع 36 نیروی پیش‌برنده حکمروایی خوب آب، 11 پیشران شامل ایجاد و تقویت نهادهای مشارکتی، توزیع عادلانه منابع آبی، حاکمیت قانون، جذب مشارکت مردم در سرمایه‌گذاری منابع آبی، توانسازی و توانمندسازی ذینفعان، جلوگیری از تبعیض، توافق جمعی در خصوص مشکلات منابع آبی، سازمان‌سازی برای مجریان قانون، سیستم سازی برای متولیان امر، تضمین استقلال و بیطرفی نهادهای متولی، ارائه گزارش های شفاف و دوره‌ای به عنوان پیشران‌های کلیدی شناسایی شده است.

https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_11566_7748a9f1895a75eb8c839d6812bdb8fa.pdf