https://grup.journals.pnu.ac.ir/ فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری fa daily 1 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12979.html پژوهش حاضر به بررسی تحلیل و پیش‌بینی تغییرات پوشش/کاربری اراضی در شهر موصل با استفاده از رویکرد تلفیقی پردازش شیء‌گرا و مدل CA-Markov پرداخته است. به همین منظور، تصاویر ماهواره‌ای لندست برای دوره‌های زمانی مختلف از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ با فاصله زمانی ۸ سال تهیه و پیش‌پردازش‌های لازم شامل ترکیب باندها و برش محدوده مورد مطالعه انجام گرفت. با استفاده از طبقه‌بندی مبتنی بر شیء با استفاده از ماشین بردار پشتیبان(OBIA-SVM)، کلاس‌های پوشش/کاربری اراضی استخراج شد. نتایج نشان داد که مساحت مناطق ساخته ‌شده از 380/132 کیلومتر مربع در سال ۲۰۰۰ به 143/234 کیلومتر مربع در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. این رشد نامتوازن تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و برنامه‌های بازسازی پس از بحران‌ها قرار داشته است. همچنین، زمین‌های کشاورزی از 657/33 کیلومتر مربع به 709/25 کیلومتر مربع کاهش یافته که نشان‌دهنده بیش از 5 درصد کاهش در اراضی کشاورزی است. اراضی بایر نیز با کاهش تقریباً 69/17 مواجه شده‌اند. در زمینه منابع آبی، مساحت اراضی آبی از /8۹۵۱ کیلومتر مربع به 316/5 کیلومتر مربع و فضای سبز از 767/8 کیلومتر مربع به 147/6 کیلومتر مربع کاهش یافته است. تحلیل زیانباری تغییرات نشان می‌دهد که 29/24 % از مساحت شهر در طبقه‌بندی «زیانباری خیلی زیاد» قرار دارد که امنیت غذایی منطقه را به شدت تهدید می‌کند. به‌طور کلی، تحولات کاربری اراضی در موصل چالش‌های جدی در زمینه پایداری زیست‌محیطی و تعادل شهری ایجاد کرده است. برای تضمین توسعه پایدار، نیاز به مدیریت بهینه منابع آب، حفظ و گسترش فضای سبز و برنامه‌ریزی دقیق برای توسعه شهری احساس می‌شود. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12201.html تاب‌آوری در شهرها به معنی توانمندی یک شهر در مقابله با چالش‌ها و بحران‌ها، از جمله تغییرات اقلیمی، اقتصادی، اجتماعی و... است. در این راستا، ابعاد اجتماعی در یک شهر شامل مشارکت شهروندان، انسجام اجتماعی و دسترسی به خدمات عمومی آسان است، ابعاد اقتصادی شامل عوامل مؤثر بر رشد و توسعه اقتصادی، اشتغال و تأمین منابع مالی برای پروژه‌های زیربنایی و خدماتی می‌پردازد و ابعاد کالبدی به ساختار فیزیکی و بهبود کیفیت زیرساخت‌های شهری اشاره می‌کند و بهبود این عوامل به پایداری شهر کمک می‌کند. در این راستا هدف پژوهش حاضر آینده‌نگاری تأثیر ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی تاب‌آوری شهری بر توسعه پایدار در شهر تبریز است که با روش توصیفی - تحلیلی انجام‌گرفته است. در روند تهیه و تولید داده‌ها ابتدا عوامل مؤثر بر توسعه پایدار در شهر تبریز با استفاده از نظرات 15 نفر از متخصصین این موضوع، استادان و کارشناسان در سازمان های ذیربط از طریق روش دلفی شناسایی شد. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات سه ابعاد با دوازده شاخص به عنوان عوامل تأثیرگذار قوی در تاب آوری شهری بر توسعه پایدار شناسایی و جهت تحلیل داده‌ها از روش تحلیل اثرات متقابل در نرم‌افزار میک مک استفاده شد. نتایج نشان داد که کیفیت و قدمت بنا، کیفیت زندگی، جبران جسارت ها و... ابعاد اصلی تأثیرگذار بر تاب آوری شهری تبریز بر توسعه پایدار است. این پژوهش می‌تواند به شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو در راستای تقویت تاب‌آوری و توسعه پایدار در شهر تبریز کمک کرده و برنامه ریزان را در اجرای برنامه‌های جامع و هدفمند یاری کند. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12281.html در عصر دیجیتال، توسعه برند شهری نیازمند بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و رویکردهای سیستمی است. گردشگری، به‌عنوان مؤلفه‌ای مؤثر در بازآفرینی هویت شهری، نقش کلیدی در شکل‌گیری تصویر ذهنی شهر ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف طراحی مدل هوشمند اکوسیستم دیجیتال برای توسعه برند شهری گردشگری در استان کرمانشاه انجام شده است. روش تحقیق به‌صورت آمیخته (کیفی-کمی) بوده که در بخش کیفی از نظریه داده‌بنیاد و در بخش کمی از مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. جامعه آماری شامل خبرگان حوزه گردشگری و مدیریت شهری و نیز کارشناسان فعال در برندینگ گردشگری بوده است. یافته‌ها منجر به استخراج مدلی جامع و چندبعدی شد که ابعاد فناورانه، زیست‌محیطی، فرهنگی و ساختاری را پوشش می‌دهد. مدل نهایی بر شش بُعد کلیدی استوار است: شرایط علّی شامل جهانی‌سازی وب ۴.۰ و فشار رقابت بین‌المللی؛ زمینه‌ای شامل زیرساخت‌ها و ظرفیت نوآوری؛ محوری شامل طراحی پلتفرم هوشمند چندکاربره؛ مداخله‌گر شامل شایستگی‌های مدیریتی و سیاست‌های کلان؛ راهبردها شامل توسعه فناوری‌های نو مانند چت‌بات‌ها و واقعیت افزوده؛ و پیامدها شامل ارتقای تصویر سازمان، رضایت ذی‌نفعان و افزایش درآمدهای نوین. در مجموع، این مدل با رویکردی بومی و آینده‌نگر، الگویی منسجم برای تحول دیجیتال در نهادهای فرهنگی و گردشگری کشورهای درحال‌توسعه ارائه می‌کند. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12499.html مطالعه حاضر با هدف پیش بینی و بررسی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی توسعه و تکمیل بزرگراه «دوگاز»، در سطح شهر تهران، با تاکید بر مناطق 22 و 21 شهری انجام گرفته است. همچنین ضمن توجه به تاثیرات مختلف پروژه در سطح مناطق 22 و 21 شهری، سنجش پیامدهای فرامنطقه ای شهری از اهمیت بسیاری برخوردار است. در واقع سعی گردید ابتدا از طریق روش تحلیل تماتیک و به شیوه نمونه گیری هدفمند تاثیرات کیفی بزرگراه استخراج گردد و سپس روش پیمایش به شناسایی اثرات و پیامدهای مثبت و منفی حاصل از پروژه با بهره مندی از نظرات صاحبنظران شهری و منطقه ای به روش تمام شماری پرداخته شود. نتایج حاصل، بیانگر آن است که احداث بزرگراه دوگاز به عنوان یک اقدام توسعه ای دارای کمترین پیامد منفی و بیشترین پیامد مثبت می باشد. به طور دقیق تر، با توجه به اهمیت تاثیر بزرگراه در حوزه مداخله و به طور مستقیم بر فضای شهری، عمده ترین پیامدهای مثبت با شدت زیاد شامل مواردی از قبیل: کاهش مصرف سوخت وسایل نقلیه، کاهش هزینه های تملک و جبران خسارات معارضان، کاهش زمان و طول مسیر سفر، سازماندهی اراضی رها شده اطراف رودخانه وردآورد می باشد. در مقابل قطع دسترسی مسافران برای استفاده از بوستان حضرت خدیجه (س) و کیفیت های بصری پایین بزرگراه در دیدهای پی در پی در امتداد رود دره وردآورد با شدت زیاد جزء پیامدهای منفی محسوب می گردد. در آخر بر سه سناریور برای کاهش آثار منفی و افزایش آثار مثبت این اقدام توسعه ای برآورده گردیده است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_11995.html امروزه با بروز بحران های انسانی و طبیعی سلامت شهر بیش از پیش مورد توجه مدیران و پژوهشگران شهری قرار دارد. از طرف دیگر نیز سازمان های مردم نهاد به عنوان بازو های اجرایی مردمی می توانند نقش به سزایی در کنترل بحران و سوق دادن آن به سمت سلامت شهر داشته باشند. هدف پژوهش حاضر این است که نقش سازمانهای مردم نهاد (ایران و تهران)، در کنترل و مدیریت بحران های شهری بویژه در حوزه سلامت را بررسی کند. از این رو تحقیق حاضر به لحاظ روش پژوهش توصفی-تحلیلی و از لحاظ هدف کاربردی-عملی می‌باشد. شیوه گردآوری داده‌ها به دو روش اسنادی و پیمایشی بوده است. برای سنجش شاخص‌های پژوهش در محدوده موردمطالعه از شیوه پیمایشی و ابزار پرسش‌نامه محقق‌ساخت بهره گرفته ‌شده است. جامعه آماری پژوهش دربرگیرنده کارشناسان و متخصصان حوزه شهر و مدیریت بحران شهری است با توجه به مشخص نبودن حجم جامع آماری، نمونه‌گیری به‌صورت غیرتصادفی-هدفمند بوده که حجم آن نیز تا رسیدن به اشباع علمی یعنی 40 نفر در نظر گرفته شد. نتایج نشان می‌دهد که در هر پنج حوزه در وضعیت مطلوبی قرار دارند. به بعبارت دیگر میانگین به دست آمده در پنج حوزه مورد نظر از میانگین مفروض 3 بیشتر است. کمترین میانگین به دست آمده مربوط به حوزه بسیج منابع و تخصیص آنها بوده که برابر با 7536/3 است و بیشترین آن نیز مربوط به بعد سیاست گذاری با میانگین 0786/3 است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12468.html هدف از این پژوهش، ارائه الگوی حکمرانی خوب در کلان شهرهای ایران با تأکید بر مشارکت شهروندی است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، آمیخته و اکتشافی می‌باشد. جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان دانشگاهی و متخصصان شهرداری بود و در بخش کمی، مدیران ارشد عملیاتی رده 6 شهرداری تهران را در بر می‌گیرد. در مرحله کیفی، با روش نمونه‌گیری هدفمند، 20 نفر انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مرحله کمی 105 نفر از مدیران ارشد به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی شامل مرور نظام‌مند مطالعات حکمرانی خوب و مشارکت شهروندی همراه با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، و در بخش کمی پرسشنامه محقق‌ساخته بود. روایی و پایایی ابزار در بخش کیفی با معیارهای مقبولیت و قابلیت تأیید سنجیده شد، و در بخش کمی روایی با نظر متخصصان و تحلیل عاملی تأییدی، و پایایی با آلفای کرونباخ و روش ترکیبی تعیین گردید. داده‌های کیفی با روش فراترکیب و تحلیل مضمون و داده‌های کمی با تحلیل معادلات ساختاری آزمون شدند. یافته‌های بخش کیفی منجر به شناسایی 12 مؤلفه اصلی شد: حاکمیت قانون، عدالت، پاسخگویی، بینش راهبردی، مسئولیت‌پذیری، شفافیت، مشارکت، اجماع‌پذیری، ظرفیت‌سازی اجتماعی، ظرفیت‌سازی اقتصادی، کارایی و اثربخشی، و اعتماد محوری. این مؤلفه‌ها در قالب مقیاسی 52 گویه‌ای در بخش کمی ارائه شد. نتایج تحلیل در بخش کمی نشان داد که الگوی عوامل استخراج شده از شاخص‌های برازش مطلوبی برخوردار است. این تحقیق، تصمیمات مدیریتی و کیفیت حکمرانی را در کلان‌شهرهای ایران بهبود می‌بخشد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12470.html با افزایش سرعت و رشد شهرنشینیچالش‌هایی نیز برای شهرنشینی معاصربه وجود آمده است که توجه به رویکردهای پایدار برای مقابله با اثرات نامطلوب محیطی ضروری است. این مطالعه چالش‌های چند وجهیکلان شهر اهواز را به دلیل شهرنشینی بررسی می‌کند و استراتژی‌های کلیدی توسعه پایدار شهری را در مقابله با این مشکلات و چالش‌ها ارزیابی می‌کند. روش تحقیق از نوع هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی می‌باشد. جامعه آماری مدیران و محققان حوزه برنامه ریزی شهری و برخی ساکنان شهری کلانشهر اهواز می‌باشند که به روش نمونه گیری هدفمند 30 نمونه انتخاب شده است.روش تجزیه و تحلیل دادهها و اطلاعات به صورت آزمون توصیفی وآزمون رتبه‌ای و اکتشافی جوهانسون بوده است. ابزار گردآوری اطلاعات و دادهها پرسشنامه محقق ساخت بوده است.نتایج پژوهش نشان داد که از بین 30 چالش در نظر گرفته شده 11 چالش تقاضای مسکن و گرانی مسکن و زمین، عدم انتقال پادگانهای نظامی به خارج شهر، طولانی شدن افتتاح متروی اهواز، عدم جمع‌آوری پسماند شهری، بیکاری و کاهش فرصت‌های شغلی، مدیریت ضعیف شهری و اجرای کند پروژه‌ها، به هم ریختگی معابر و کالبد شهر، عدم ساماندهی بازارچه‌های خرید روزانه، گرد و غبار و ریزگردهای مسموم کننده، رواج و افزایش بافت فرسوده شهری و ترافیک سنگین شهر مهم‌ترین چالش‌های معاصر شهر اهوازهستند.جهت رفع این چالش-هااستراتژی‌هایی چون تقویت خدمات عمومی به همه شهروندان، خروج صنایع و پادگانهای نظامی از شهر،ایجاد زیرساخت‌های سبز شهری، توسعه حمل و نقل عمومی و متروی اهواز، نوسازی و بهسازی شهری مردم‌محور، رفع مشکلات محله‌های فقیر نشین، هوشمندسازی سامانه‌های شهر و... شناسایی و پیشنهاد گردید. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12679.html همه‌گیری کرونا، زیست سالم انسان امروز را با تهدیدات گسترده‌ای مواجه ساخت. از آنجا که «محله» به‌عنوان نقطة عطف اندیشه شهری و در بحران اخیر دارای اهمیت دوچندان است، این پژوهش آن را مقیاس اصلی مطالعه قرار داد. اهداف اصلی شامل تبیین الگووارة سلامت‌زیستی محله در شرایط پساکرونا و تفسیر تاب‌آوری سلامت‌زیستی محله‌های منتخب شهر تبریز در دوران همه‌گیری است. داده‌ها از طریق مرور ۱۸۲ مقاله گردآوری شد که منجر به استخراج ۱۲ شاخص و ۲۰ سنجه گردید. این شاخص‌ها در چارچوب دسته‌بندی نوآورانه‌ای مبتنی بر «سیر تحول سلامت» در سه بُعدِ زیست‌مکانی، زیست‌روانی و زیست‌پزشکی تعریف و بازچینی شدند تا مبنای ارزیابی تاب‌آوری سلامت محله‌ها از طریق تحلیل عاملی تأییدی (CFA) قرار گیرند. سه محله قراملک، مقصودیه و شهرک ولی‌عصر، که بر اساس آمار رسمی مرگ‌ومیر در سه سطح پرخطر، نسبتاً‌ پرخطر و کم‌خطر دسته‌بندی شده بودند، به‌عنوان نمونه موردی انتخاب شدند. روش‌شناسی پژوهش ترکیبی (کمی و کیفی) بوده و شامل به‌کارگیری GIS، روایت‌پژوهی، پرسشنامه و مصاحبه است. ارزیابی داده‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخة ۱۹ صورت گرفت. نتایج نشان داد که به‌ترتیب، محله‌های مقصودیه، قراملک و شهرک ولی‌عصر از سطح بالاتری از تاب‌آوری و سلامت‌زیستی برخوردارند. با این حال، یافته‌ها فرضیة اولیه مبنی بر اینکه هرچه محله از کیفیات زیستی مطلوب‌تری بهره‌مند باشد، میزان شیوع کرونا در آن کمتر خواهد بود، را با تردید مواجه ساخت. در پایان، مقایسة تطبیقی میان سنجه‌ها، به تبیین تفاوت در تأثیرگذاری عوامل کمک کرد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12495.html تاب آوری شهری در ابعاد مختلفی رخ می‌دهد و در کلی‌ترین بحث شامل؛ ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و محیط ‌زیستی است. بر همین اساس داشتن یک چارچوب نظری و مفهومی برای سنجش آن در شهرهای مختلف از هدف اصلی این پژوهش بوده که با روش توصیفی از نوع آزمون‌سازی مقیاس تاب‌آوری شهری اعتباریابی و تحلیل میدانی شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان مدیریت شهری و شهرداری شهر اردبیل که در سال 1403 هستند که در پست‌های میانی و کلان مدیریت این شهر تجربه و فعالیت دارند که آمار تقریبی آنها به تعداد 220 نفر است که بر اساس فرمول حجم نمونه کوکران تعداد 140 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب و سوالات پرسشنامه در قالب پرسشنامه محقق ساخته در معرض آنها قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان داده است که بر پایه ادبیات نظری موجود 4 شاخص اصلی و 25 مقیاس فرعی برای شاخص سازی تاب آوری شهری شناسایی شده است که همه 25 مقیاس فرعی با ضرایب بالایی توانسته‌اند چهار شاخص اصلی تاب آوری را تبیین کنند. این چهارشاخص شامل؛ تاب‌آوری اجتماعی، تاب‌آوری اقتصادی، تاب‌آوری کالبدی و تاب‌آوری زیست محیطی هستند که تاب‌آوری اجتماعی با 7 مولفه، تاب‌آوری اقتصادی با 6 مولفه، تاب‌آوری کالبدی با 5 مولفه و نهایتاً تاب‌آوری زیست‌محیطی با 7 مولفه تعریف شده‌اند. همه این مولفه ضمن داشتن اعتبار آماری برای سنجش، وضعیت تاب آوری شهری اردبیل را توصیف کرده‌اند که بر اساس نتایج توصیفی وضعیت تاب آوری شهری در اردبیل در هر چهار شاخص در حد متوسطی قرار دارند. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12978.html با گذشت بیش از نیم قرن از طرح توسعه پایدار در دهه‌ ۱۹۷۰، تجربه‌ها نشان داده‌اند که تحقق اهداف آن در مقیاس کلان با چالش‌هایی روبه‌روست؛ از این‌رو، محله‌های شهری به‌عنوان واحد پایه و مقیاس بهینه برای ارتقای پایداری شهری مورد توجه قرار گرفته‌اند. این رویکرد با احیای نقش محله به‌عنوان سلول حیاتی شهر، جایگاهی برجسته در ادبیات برنامه‌ریزی یافته است. هدف پژوهش، بررسی پایداری مسکن مهر زاهدان با رویکرد نوشهرگرایی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و هدف آن کاربردی است. داده‌ها با تکمیل 400 پرسشنامه میان ساکنان و بر اساس 6 شاخص نوشهرگرایی (پیاده‌مداری، مسکن مختلط، کاربری مختلط، پایداری محیطی، حمل‌ونقل عمومی، مشارکت اجتماعی) گردآوری و با آزمون t تک‌نمونه‌ای، تحلیل عاملی و ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شدند. نتایج نشان داد «کاربری مختلط» با 37.59٪ واریانس، مهم‌ترین عامل است؛ سپس «حمل‌ونقل» با 14.65٪، «پیاده‌مداری» با 13.40٪، «مسکن مختلط» با 10.15٪، «پایداری محیطی» با 8.11٪ و «مشارکت» با 6.35٪ قرار دارند. ارزیابی کلی بیانگر سطح پایین شاخص‌های نوشهرگرایی و نقش محدود آن‌ها در تحقق پایداری محله است که ناشی از ضعف زیرساخت‌ها، نبود برنامه‌ریزی منسجم و کمبود امکانات است. با این‌حال، توجه و سرمایه‌گذاری هدفمند بر شاخص‌های کلیدی، به‌ویژه کاربری مختلط، حمل‌ونقل عمومی و پیاده‌مداری، می‌تواند در چارچوب الگوی پیشنهادی پژوهش، پایداری محله‌های مسکن مهر و کیفیت زندگی ساکنان را بهبود بخشد https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_11825.html هم اکنون بسیاری از شهرها با محوریت قرار دادن خانواده به دنبال تغییر رویکرد در مدیریت شهری هستند. به گونه‌ای که خانواده در تمام بخش‌های مدیریتی و سیاستی، نه تنها واحد تصمیم‌گیری بلکه به عنوان یک نهاد در کنار سایر نهادهای مشارکت کننده در مدیریت شهری به رسمیت شناخته شود. این درحالی است که فقط تعداد محدودی مطالعات در دسترس وجود دارند که در برگیرنده همه جوانب شهر دوستدار خانواده باشند. هدف پژوهش حاضر تبیین مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده در کلانشهرهایی مانند تهران است. در این مطالعه بنیادی-کاربردی از رویکرد اکتشافی کیفی با بهره گیری از روش تحلیل محتوا استفاده گردیده است. ابتدا برای شناسایی مؤلفه‌های شهر دوستدار خانواده 24 مقاله با روش مرورحیطه ای انتخاب، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند و در ادامه با 18 نفر از متخصصان و صاحبنظران در تهران مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. نتایج بیانگر 4 مؤلفه اصلی (زیرساختها و خدمات شهری، فرهنگی- اجتماعی، رفاه اجتماعی، معیشت) و 14 مؤلفه فرعی (خدمات کودک، آموزش، سلامت، امنیت، مسکن مقرون به‌صرفه، کمک هزینه، حمل و نقل، مناسب‌سازی، مبلمان شهری، مدیریت پسماند، آلودگی هوا، امکانات، خدمات فرهنگی و تعامل اجتماعی) شهر دوستدار خانواده بود .یافته‌های این مطالعه می‌تواند به سیاستگذاران و مدیران شهری کمک کند تا با در نظر داشتن مؤلفه‌های کلیدی یک شهر دوستدار خانواده، رویکردهای مؤثرتری برای بهبود کیفیت زندگی خانواده‌ها در کلان‌شهرهایی مانند تهران طراحی کنند. این تحقیق همچنین ضرورت توجه به ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را در سیاستگذاری‌های شهری برای ارتقاء رفاه خانواده‌ها مورد تأکید قرار می‌دهد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12500.html فعالیت‌های بیمارستانی به‌عنوان یکی از منابع مهم تولید پساب‌های خطرناک، در صورت عدم مدیریت صحیح، می‌توانند تهدیدی جدی برای سلامت عمومی و محیط زیست باشند. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل چالش‌های مدیریت پساب در بیمارستان‌های تابعه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران با تأکید بر رویکرد بیمارستان سبز است. روش تحقیق به‌صورت کیفی و با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته با ۱۴ نفر از خبرگان حوزه مدیریت پساب انجام گرفت و داده‌های حاصل با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شد. همچنین داده‌های کمی مربوط به پارامترهای کیفیت پساب شامل کلر، فسفات، آمونیوم، جامدات معلق، DO، pH و نیترات از بیمارستان‌های مختلف جمع‌آوری و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آلودگی‌ها اغلب به‌صورت مقطعی ظاهر می‌شوند و بیشترین چالش‌ها مربوط به غلظت بالای جامدات معلق و سطح پایین اکسیژن محلول است. ضعف در تجهیزات تصفیه‌خانه، سهل‌انگاری مدیریتی، کمبود آموزش و عدم استفاده از فناوری‌های نوین از جمله عوامل مؤثر در بروز این چالش‌ها بودند. این پژوهش بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های فنی، ارتقای مهارت نیروی انسانی، و پیاده‌سازی سیاست‌های سبز در بیمارستان‌ها تأکید می‌کند تا مخاطرات زیست‌محیطی ناشی از پساب به حداقل برسد https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12329.html هدف از این پژوهش تدوین الگوی کالبدی شهرستان‎های استان مازندران با استفاده از شاخص‌های ریخت‌سنجی زمین‌ساخت فعال است که بر اساس مطالعه موردی سکونتگاه‌های بین شیرگاه تا گلوگاه انجام شده است. در این مطالعه 5 شاخص ناهنجاری سلسله مراتبی، انشعابات، شکل حوضه، تراکم زهکشی و برجستگی نسبی در 15 حوضه زهکشی بین این دو شهرستان محاسبه شده است. نتایج حاصل از این پژوهش با تکیه بر شاخص‌های ریخت‌سنجی نشان می‌دهد که اکثر سکونتگاه‌های شهرستان مازندران از جمله مناطق مسکونی از شیرگاه تا گلوگاه منطبق بر گسل‌های شمال البرز، خطیر کوه، دزدبن و مرزن‌آباد، دارای شاخص‌های ریخت‌سنجی بالا و بسیار بالا هستند که به دلیل تأثیر گسل‌های مذکور می‌باشد. حدود 3/33 درصد از منطقه که تحت سیطره فعالیت این گسل‌ها می‌باشد. علاوه بر گسل های اصلی، گسل‌های فرعی دیگری که در اثر حرکات زمین‌ساختی اخیر تشکیل شده‌اند، فعالیت زمین‌ساختی متوسط به بالایی را ارائه می‌دهند. قرارگیری این سکونتگاه‌ها در مجاورت این گسل‌ها سبب شده است که ریسک لرزه‌خیزی منطقه نیز افزایش یابد. به‌دلیل وجود تاریخچه‌ای مبنی بر وجود زمین‌لرزه در این منطقه و اثبات فعال بودن منطقه از نظر زمین‌ساختی، باید در ساخت زیربناهای عمرانی، مقوله مخاطرات حاصل از زمین‌لرزه‌ها مورد توجه قرار گیرد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12683.html هدف پژوهش حاضر تبیین نقش میانجی «مدیریت خدمات شهری/رضایت از آن» در رابطه میان نابرابری برخورداری از امکانات رفاهی- اقتصادی- فرهنگی و «شاخص‌های اجتماعی» در بافت حاشیه‌ای منطقه ملازینال شهر تبریز است. این مطالعه از حیث هدف کاربردی و از نظر روش، پیمایشی- توصیفی است. جامعه آماری شامل 18227 نفر از ساکنان ملازینال بوده و حجم نمونه با فرمول کوکران ۳۷۶ نفر تعیین و انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه طیف لیکرت گردآوری گردید؛ روایی به‌صورت صوری با نظر خبرگان و پایایی با آلفای کرونباخ برای همه مقیاس‌ها در سطح مطلوب (بالاتر از 7/0) تأیید شد. تحلیل داده‌ها با SPSS 26 (همبستگی پیرسون) و AMOS (مدل‌سازی معادلات ساختاری) انجام گرفت. نتایج توصیفی نشان داد ارزیابی شهروندان از مدیریت خدمات شهری در سطحی پایین‌تر از حد متوسط قرار دارد. در بخش استنباطی، مدیریت خدمات شهری با امکانات رفاهی- اقتصادی- فرهنگی رابطه مثبت و معنادار داشت (454/0= r) و عمدتاً با مؤلفه‌های تعاملی و کنش‌محور شاخص‌های اجتماعی پیوند نشان داد، در حالی‌که رابطه آن با اعتماد عمومی معنادار نبود. نتایج SEM نیز نشان داد امکانات بر مدیریت خدمات شهری اثر مثبت دارد (514/0=β) و مدیریت خدمات شهری به‌طور قوی شاخص‌های اجتماعی را تبیین می‌کند (632/0=β)؛ همچنین اثر غیرمستقیم امکانات بر شاخص‌های اجتماعی از مسیر مدیریت خدمات شهری معنادار و برابر 321/0 بود و مدل ۶۱ درصد واریانس شاخص‌های اجتماعی را توضیح داد (610/0=R²). نتیجه‌گیری اینکه در منطقه ملازینال، کاهش پیامدهای اجتماعی نابرابری فضایی بیش از هر چیز از مسیر ارتقای کیفیت و عدالت‌مندی مدیریت خدمات شهری و تقویت سازوکارهای پاسخ‌گویی/مشارکت‌پذیری امکان‌پذیر است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12161.html این پژوهش با هدف بررسی مدیریت نظارت، کنترل ساخت و تاثیر آن بر تبلور کالبدی فضا در شهر تهران صورت گرفته است. تحقیق حاضر از نظر هدف‌گذاری کاربردی و از نظر روش بررسی و انجام توصیفی ـ تحلیلی است. برای پرداختن به مسئله و فرضیه‌های تحقیق از پرسش‌نامه‌ و مشاهدات میدانی توسط محقق استفاده شده است. نحوه پاسخ‌گویی به سوالات و فرضیه‌ها از طریق آزمون تی تک نمونه و فریدمن با استفاده از نرم‌افزار Spss صورت گرفته است. روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق اسنادی ـ کتابخانه‌ای و میدانی است. در بخش میدانی از دو نوع داده کیفی و کمی استفاده شده است. داده‌های کیفی حاصل مشاهدات میدانی است و داده کمی حاصل از جمع‌آوری پرسش‌نامه از جامعه نمونه است. روش نمونه گیری به صورت گروه هدف و گلوله برفی بوده است. برای سنجش پایایی پرسش‌نامه از نرم افزار spss و تعداد 30 نفر جامعه نمونه استفاده شده است. ضریب آلفای کرونباخ به دست آمده برابر با 812/0 است. نتایج آزمون آماری فریدمن نشان می‌دهد که قانون نظارت و کنترل بر ساخت و ساز در تبلور کالبدی در مناطق تهران بیشترین تأثیر خود را به ترتیب در شاخص تفکیک زمین ( با میانگین 26/3)، شاخص پهنه بندی و منطقه بندی ( با میانگین 07/3) به دنبال داشته است. لذا با توجه به سطح معنی داری این آزمون ( که برابر با 028/0 است) می‌توان با ضریب اطمینان 95 درصد اذعان داشت که شاخص‌های قوانین نظارت و کنترل ساخت و ساز در تبلور کالبدی ـ فضایی شهر تهران اثرگذار بوده است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12878.html خاک به‌عنوان بستر حیات و منشا زندگی ، پایه و بنیاد جوامع و بسیاری از زیست بوم‌ها، نه‌تنها یک عنصر طبیعی بلکه یک سرمایه ملی با ارزش اقتصادی، بوم‌شناختی، هویتی و امنیتی محسوب می‌شود. یکی از سرمایه‌های راهبردی کشور، در سال‌های اخیر با چالش خروج غیرمجاز مواجه شده است. این موضوع به‌ویژه در منطقه«هرمز» بیشتر خودنمایی می‌کند؛ موضوعی که در یک بستر و فرایندی مستمر وجود داشته که علاوه بر خسارت‌های جدی زیست‌محیطی، ضعف نظارت مرزی و کاستی‌های چارچوب‌های قانونی را آشکار می‌کند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که قاچاق خاک چه کمبودها یا نارسایی‌هایی را در نظام حقوقی و اجرایی ایران بازنمایی می‌کند و چه مقرراتی برای پیشگیری و مقابله با آن وجود دارد. این مطالعه به‌صورت کیفی و مبتنی بر جمع‌آوری داده‌های کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قاچاق خاک بیش از آن‌که یک فعالیت اقتصادی باشد، نشانه بی‌توجهی به الزامات توسعه پایدار است و اگرچه اصل پنجاهم قانون اساسی، قانون حفاظت از خاک (۱۳۹۸)، مقررات گمرکی و بخشنامه‌های استانی چارچوب‌های قانونی لازم را فراهم کرده‌اند، اما عدم هماهنگی نهادی و محدودیت منابع از مهم‌ترین دلایل بروز و استمرار این تخلف به شمار می‌رود. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12283.html فضای نیمه‌باز از طریق میزان معینی از حصارهای مادی تعریف می‌گردد، ماهیت و مختصات ویژه‌ای دارد و عرصه‌ای جهت پاسخگویی به برخی از نیازهای انسان محسوب می‌شود. این فضا نسبت به دو گونه دیگر (فضای باز و فضای بسته) از تنوع کالبدی و کاربردی بیشتری برخوردار است به نحوی که این عنصر معماری سنتی در خانه‌های تاریخی ایران در هر دوره به اشکال گوناگون و بعضاً متفاوتی ایفای نقش کرده است. این پژوهش به بررسی سیر تحول گونه‌‌های فضای نیمه‌باز در خانه‌های تاریخی قزوین می‌پردازد و سعی در شناسایی ویژگی‌ها و شاخص‌های معماری این فضاها و بررسی نسبت فضایی هر یک از آن‌ها با دیگر فضاهای مرتبط در هر دوره داشته است. روش تحقیق در این پژوهش ترکیبی از روش تفسیری ـ تاریخی و توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌های آن از طریق مشاهدات میدانی، منابع کتابخانه‌ای و مستندات تاریخی است که به لحاظ تحدید دامنه مکانی و زمانی پژوهش بر 17 نمونه هدفمند از خانه‌های متعلق به دوره‌های قاجار، قاجار ـ پهلوی و پهلوی شهر قزوین متمرکز شده و بیان‌گر آن است که عموماً در خانه‌های تاریخی قاجار تا پهلوی قزوین، فضای نیمه‌باز علی‌رغم دارا بودن نسبت‌های متنوع از کل مساحت بنا، به‌طور متوسط حدود 27% از این فضاها را در برگرفته‌ که بر اساس آن شاهد سه گونه متفاوت با عنوان و عملکردهای: «ایوان» ارتباط‌دهنده‌ی میان فضاها، «ایوانچه» فضای حائل میان داخل و خارج بنا و «تالار» که طیف وسیعی از کارکردها و رفتارهای جمعی را با به‌کارگیری از فضاهایی مجلل مانند شاه‌نشین بر عهده دارد، می‌باشیم. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13223.html پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی پیشران‌های رفتاری رهبری تحول‌گرا در ارتقای کارآمدی شهرداری تهران انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناسی، آمیخته است؛ به‌طوری‌که در بخش کمی از مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و در بخش کیفی از مدل‌سازی تفسیری-ساختاری (ISM) برای تحلیل داده‌های حاصل از پرسشنامه در میان کارکنان شهرداری تهران استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان داد که «الگوی اخلاقی و معنوی» و «همکاری و هم‌اندیشی» در سطح پایه مدل قرار دارند و مسیر «توانمندسازی کارکنان به تعامل و ارتباطات» با ضریب ۷۸۲/۰، قوی‌ترین رابطه را در مدل ایفاء می‌کند. یافته‌ها نشان داد که «تحریک و نفوذ» به‌عنوان خروجی راهبردی رهبری، بیش‌ترین تأثیرپذیری را از لایه‌های بنیادین اخلاقی و مشارکتی دارد که بیانگر ماهیت غیرخطی و سلسله‌مراتبی این پیشران‌هاست. در نهایت، یافته‌ها نشان می‌دهد که موفقیت رهبری تحول‌گرا در شهرداری تهران، نیازمند گذار از کنترل ساختاری به توانمندسازی رفتاری و نهادینه‌سازی ارزش‌های اخلاقی است. الگویی که با نقد رویکردهای فردگرایانه غربی، بر مدل‌های بومی مبتنی بر خرد جمعی تأکید دارد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12160.html هدف پژوهش حاضر تحلیل جامعه‌شناختی تعیین‌کنندگان مؤثر بر فرهنگ زیست محیطی شهری زنان شهر خرم آباد می‌باشد. در این پژوهش، جهت جمع آوری اطلاعات از روش کمی، تکنیک پیمایش و ابزار پرسشنامه استفاده شد. جامعه آماری تحقیق شامل زنان 15-64 سال ساکن در مناطق شهر خرم آباد است که برابر با 134256 نفر و از این تعداد 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شد. با اتگا به داده‌های پژوهش می‌توان گفت فرهنگ زیست محیطی شهری که منبع کنش اجتماعی است، در ارتباط با تعیین‌کنندگان اجتماعی و فرهنگی سلامت اجتماعی، مصرف فرهنگی، اعتماد اجتماعی، سبک زندگی سلامت محور، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مصرف رسانه‌ای تعین می‌یابد و از طرف دیگر، بیشتر مسائل زیست محیطی شهری به ‌صورت مستقیم یا غیر مستقیم پیامد فرهنگ زیست محیطی شهری هستند و به صورت کنش یا رفتارهای زیست محیطی نمود پیدا می‌کنند. بر این اساس سیاستگذاری‌های مبتنی بر درک ارتباط مهم و رهگشای فرهنگ زیست محیطی شهری و تعیین‌کنندگان اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر آن و از آن مهم‌تر هم‌افزایی این دو بسیار ضروریست. در واقع سیاست‌سازی‌های سازه محور اجتماعی و فرهنگی در راستای تقویت و توسعه فرهنگ زیست محیطی شهری می‌تواند بسیاری از مشکلات زیست محیطی را درمان و در مسیر توسعه و بهبودی قرار دهد و منجر به حفاظت از محیط زیست و پایداری سرزمینی برای نسل امروز و نسل‌های آینده شود. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_12934.html با توجه به رشد روزافزون جمعیت شهری، نیاز به ارزیابی و ارتقای سیستم‌های شهری برای توسعه پایدار بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است و به یکی از اولویت‌های مدیران در هر جامعه‌ای تبدیل شده است. این مطالعه با هدف بررسی شاخص‌های کیفیت زندگی در مناطق شهر اهواز صورت گرفته است. این تحقیق از نظر هدف از نوع پژوهش‌های کاربردی می‌باشد. همچنین از لحاظ ماهیت، پژوهشی توصیفی_تحلیلی است. برای این منظور از روش میدانی(پرسشنامه‌ای) و همچنین برای افزایش دقت از داده‌های طرح جامع نیز به عنوان داده‌های مکمل استفاده گردید. در این پژوهش 15 شاخص مورد مطالعه قرار گرفته است و از روش آنتروپی شانون برای وزن‌دهی به شاخص‌ها استفاده شده است. در نهایت برای دستیابی به نتیجه نهایی و سطح‌بندی مناطق شهر اهواز مدل تحلیل رابطه‌ای خاکستری (GRA) به کار گرفته شده است. نتایج حاصل از این مدل نشان می‌دهد که منطقه سه شهری با مقدار 090/0 رتبه اول کیفیت زندگی را بین سایر مناطق شهر اهواز به خود اختصاص داده است و منطقه هفت با کسب مقدار 053/0، کمترین کیفیت زندگی را در میان سایر مناطق دارا می‌باشد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که مناطق شهر اهواز از منظر کیفیت زندگی در مقایسه با استانداردهای کیفیت زندگی شهری در سطح پایینی قرار گرفته‌اند. بررسی‌های صورت گرفته در پژوهش روشن ساخت که نتایج حاصل از پرسشنامه با آمار و داده‌های مستند و نتایج حاصل از پردازش آن‌ها اختلاف مشهودی با یکدیگر دارند. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_11566.html این مقاله کوشیده است با روش تحلیل ساختاری، پیشران‌های موثر بر وضعیت آینده حکمروایی مطلوب در مدیریت منابع آبی بخش مرکزی شهرستان شیراز را بازشناسی و دسته‌بندی کند. داده‌های نظری با روش اسنادی و داده‌های تجربی با روش میدانی بر پایه تکنیک دلفی تهیه شده است. جامعه آماری30 نفر از خبرگان و متخصصین دفتر توسعه پایدار روستایی و جهاد کشاورزی استان فارس بر اساس نمونه‌گیری هدفمند است که با روش تحلیل اثرات متقابل ساختاری در نرم‌افزار MICMAC پردازش شده است. یافته‌ها نشان داد که 600 رابطه عدد 3 دارد و این به معنای آن است که روابط پیشران‌های کلیدی بسیار زیاد بوده و از تاثیرگذاری و تاثیرپذیری زیادی برخوردارند. نتایج دیگر پژوهش، بیانگر پراکندگی نیروهای پیشران در وضعیتی پیچیده و بینابین از اثرگذاری و اثرپذیری است؛ نظام خوشه‌بندی پیشران-ها حاکی از تمرکز در ناحیه پیشران‌های دوگانه است. از مجموع 36 نیروی پیش‌برنده حکمروایی خوب آب، 11 پیشران شامل ایجاد و تقویت نهادهای مشارکتی، توزیع عادلانه منابع آبی، حاکمیت قانون، جذب مشارکت مردم در سرمایه‌گذاری منابع آبی، توانسازی و توانمندسازی ذینفعان، جلوگیری از تبعیض، توافق جمعی در خصوص مشکلات منابع آبی، سازمان‌سازی برای مجریان قانون، سیستم سازی برای متولیان امر، تضمین استقلال و بیطرفی نهادهای متولی، ارائه گزارش های شفاف و دوره‌ای به عنوان پیشران‌های کلیدی شناسایی شده است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13036.html هدف اصلی پژوهش تدوین سناریوهای مؤثر بر کاهش ناترازی هزینه و درآمد در خانوارهای شهری و در استان آذربایجان‌غربی می‌باشد. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و با هدف کاربردی می‌باشد. داده‌های پژوهش به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری‌شده است. برای گردآوری اطلاعات پایه و آماری از سالنامه‌های آماری مصوب و اسناد فرادست و برای گردآوری داده‌های تحلیلی از پرسشنامه محقق ساخته و بر اساس استانداردهای نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریو ویزارد استفاده‌شده است. محدوده موردمطالعه در این پژوهش استان آذربایجان غربی و در دوره 12 ساله از 1390 الی 1402 می‌باشد. جامعه‌ی آماری این پژوهش 15 نفر از خبرگان حوزه آمایش سرزمین و اقتصاد می‌باشند که به‌صورت هدفمند انتخاب شده‌اند. تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش به‌صورت کمی و با رویکرد آینده‌پژوهی و با استفاده از نرم‌افزارهای GIS، MICMAC و ScenarioWizard صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشانگر این است که کاهش 18/10 درصدی درصد رشد هزینه‌های خوراکی و دخانی خانوارها به وضوح نشان‌دهنده کاهش قدرت خرید خانوارها است. این کاهش ممکن است به دلیل افزایش هزینه‌های غیرخوراکی، به ویژه در بخش مسکن، خدمات پزشکی و تحصیلی باشد. خانوارها به ناچار مجبور به افزایش سهم هزینه‌های غیرخوراکی شده‌اند و این امر منجر به کاهش هزینه‌های خوراکی و دخانی می‌شود. در چنین شرایطی، خانوارها ممکن است به سمت خرید کالاها و خدمات ارزان‌تر حرکت کنند و از کیفیت مواد غذایی خود بکاهند. این موضوع نشانگر ناترازی هزینه و درآمد در خانوارهای شهری است که بر اساس 5 عامل کلیدی سن سرپرست، سرمایه‌گذاری دولتی، توسعه صنایع و مشاغل جدید، توزیع قدرت و توافقات بین‌المللی، 3 سناریو تدوین گردیده است. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13045.html با گسترش شهر تهران، افزایش جمعیت و تغییر الگوی مصرف، مسئله مدیریت پسماند - به‌ویژه پسماندهای قابل ‌بازیافت - در شهرداری منطقه ۲۲ به‌دلیل وسعت منطقه، تنوع واحدهای اجرایی، تعدد پیمانکاران و حجم عملیات جمع‌آوری، به یک چالش مدیریتی و اقتصادی تبدیل شده است. ازاین‌رو طرح مسئله پژوهش بر این محور استوار است که چگونه می‌توان با ارائه یک مدل جامع، روند تفکیک پسماند را بهینه و هزینه‌های جمع‌آوری و مدیریت آن را کاهش داد، بدون آنکه کارایی سیستم و کیفیت خدمات شهری افت کند. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت تبیینی است و با رویکرد کیفی–کمی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۸۰ نفر از کارشناسان سازمان‌های مدیریتی و شهرداری منطقه ۲۲ تهران و نیز استادان دانشکده‌های محیط‌ زیست بوده و نمونه‌گیری به‌صورت احتمالی و طبقه‌ای انجام گرفت. داده‌ها با اتکاء به مطالعات اسنادی–کتابخانه‌ای و استفاده از پرسشنامه با سؤال‌های بسته گردآوری و برای تحلیل، از ترکیب مدل SWOT جهت شناسایی قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها و روش AHP برای وزن‌دهی معیارها، مقایسه‌های زوجی و اولویت‌بندی راهبردها استفاده شد. نتایج نشان داد بر پایه ماتریس داخلی/خارجی، موقعیت سیستم به سمت راهبردهای دفاعی گرایش دارد، اما خروجی AHP راهبردهای تهاجمی را به‌عنوان اولویت برتر معرفی می‌کند؛ یعنی منطقه ۲۲ از توانمندی‌هایی برخوردار است که با بهره‌گیری از فرصت‌های محیطی می‌تواند کارایی تفکیک را ارتقاء داده و هزینه‌ها را کاهش دهد. بر این اساس پیشنهاد ‌شد، برنامه‌ای اجرایی برای تقویت تفکیک از مبداء، یکپارچه‌سازی رویه‌ها بین پیمانکاران، استانداردسازی فرآیندهای جمع‌آوری و پایش عملکرد، آموزش و مشارکت‌دهی شهروندان و به‌کارگیری مشوق‌های اقتصادی و مدیریتی تدوین و اجرا شود. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13208.html پژوهش حاضر با هدف طراحی و تعیین اولویت‌های الگوی پایداری شهری برای جوامع سبز در کلان‌شهر تبریز انجام شد تا به چالش‌های ناشی از شهرنشینی سریع، از جمله آلودگی هوا، کاهش فضای سبز، نابرابری‌های فضایی و ضعف مشارکت شهروندی پاسخ دهد. این مطالعه با به‌کارگیری روش ترکیبی (کیفی و کمی) و بر اساس نظریه داده‌بنیاد، پس از مصاحبه با ۱۵ خبره و پیمایش ۳۲۲ شهروند تبریزی، الگویی شش‌بعدی ارائه نمود. ابعاد این الگو عبارتند از: محیط زیست پایدار، طراحی شهری سبز، عدالت و رفاه اجتماعی، مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها، فرایندهای مشارکتی و حکمرانی، و تاب‌آوری و زیست‌پذیری شهری. یافته‌ها نشان داد همه ابعاد تأثیر معناداری بر پایداری دارند، که در این میان عدالت و رفاه اجتماعی بیشترین تاثیر مستقیم و طراحی شهری سبز و حکمرانی مشارکتی نقشی راهبردی در تحقق اهداف جوامع سبز ایفا می‌کنند. همچنین، مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها و عدالت فضایی به عنوان عوامل واسطه‌ای، تاب‌آوری و رضایت شهروندی را افزایش می‌دهند. این الگو می‌تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای مدیریت شهری و سیاست‌گذاران در جهت توسعه پایدار و انسان‌محور تبریز مورد استفاده قرار گیرد و با تقویت همکاری بین نهادهای شهری، شهروندان و بخش خصوصی، به ارتقای کیفیت زندگی و حفظ محیط زیست شهری بینجامد. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13209.html شهرها به‌عنوان کانون اصلی زندگی بشری، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری تجربیات کودکان و نوجوانان از محیط پیرامون خود ایفا می‌کنند. با این حال، در دهه‌های اخیر، فرآیند شهرنشینی سریع و غلبه رویکردهای خودرومحور در طراحی شهری، منجر به کاهش چشمگیر حضور کودکان در فضاهای عمومی و محدودیت دسترسی آنان به محیط‌های ایمن و سالم شده است. این پژوهش با هدف بازخوانی کیفی طراحی شهری، بر اساس تجربیات زیسته کودکان در شهر تبریز انجام گرفته است. روش این مطالعه به صورت توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی و گرافیک - مبنا می‌باشد. جامعه آماری کودکان ساکن در مناطق ده‌گانه کلانشهر تبریز می‌باشد. حجم نمونه، شامل ۱۵ کودک می‌باشد که از طریق نمونه‌گیری هدفمند مورد بررسی قرار قرار گرفتند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، نقاشی کودکان، مشاهده میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای جمع‌آوری شدند. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل محتوای کیفی، کدگذاری باز، محوری و انتخابی و نظریه داده‌بنیاد صورت پذیرفته است. یافته‌های این مطالعه، پنج مضمون اصلی را شناسایی کردند: چالش‌های ایمنی و دسترسی (مانند ترافیک سنگین و کمبود روشنایی)، نیاز به مشارکت و خلاقیت (پیشنهاد المان‌های هنری و کارگاه‌های مشارکتی)، اهمیت عناصر طبیعی و بصری (سبزینگی محیط و رنگ‌های شاد)، تعاملات اجتماعی (فضاهای بازی گروهی)، و آلودگی محیطی (هوا و صوتی). تطراحی شهری با رویکرد مشارکتی کودکان می‌تواند مولفه‌های شهر دوستدار کودک را ارتقا دهد و به تحقق توسعه پایدار شهری کمک شایانی کند. این یافته‌ها بر ضرورت تغییر پارادایم‌های برنامه‌ریزی و طراحی از بالا به پایین، به طراحی با مشارکت کودکان تأکید می‌کنند. https://grup.journals.pnu.ac.ir/article_13237.html این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حفاظت از محیط زیست با تأکید بر نقش میانجی نگرش زیست‌محیطی در میان کارکنان شهرداری منطقه 3 شیراز انجام شد. روش پژوهش توصیفی–همبستگی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه گردآوری شدند. جامعه آماری پژوهش شامل 200 نفر از کارکنان شهرداری منطقه 3 شیراز بود که داده‌های حاصل با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS و روش‌های تحلیلی مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حفاظت از محیط زیست رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد (r=0.65، p<0.01). همچنین یافته‌ها بیانگر آن است که نگرش زیست‌محیطی نقش میانجی معناداری در رابطه بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی و رفتارهای حفاظتی ایفاء می‌کند (β=0.45، p<0.01). افزون بر این، 73 درصد از کارکنانی که نگرش مثبت‌تری نسبت به مسئولیت‌پذیری اجتماعی داشتند، رفتارهای حفاظتی مؤثرتری از خود نشان دادند. بر اساس نتایج پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در سازمان‌ها می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر در جهت توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست مورد توجه قرار گیرد؛ از این‌رو پیشنهاد می‌شود مدیران شهرداری‌ها و سایر سازمان‌ها با اجرای برنامه‌های آموزشی و افزایش آگاهی‌های زیست‌محیطی، زمینه تقویت نگرش‌ها و رفتارهای مسئولانه در قبال محیط زیست را فراهم سازند.