نوع مقاله : علمی-پژوهشی
نویسندگان
1
دانشجوی دکتری، گروه معماری، مرکز تحقیقات گردشگری،معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
2
استادیار، گروه معماری، مرکز تحقیقات گردشگری،معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
3
استادیار گروه معماری، مرکز تحقیقات گردشگری،معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
4
استادیار جامعه شناسی فرهنگی، گروه مدیریت، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
5
دانشیار، گروه معماری، مرکز تحقیقات گردشگری،معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
چکیده
با توجه به رشد روزافزون گردشگری شهری و نیاز به طراحی فضاهایی که هم‌زمان از هویت فرهنگی و پتانسیل‌های بومی بهره‌برداری کنند، معماری بومی ایران، به‌ویژه ساختارهای کپر، پتانسیل‌های زیادی در این زمینه دارند. کپرها به‌عنوان سازه‌هایی سنتی با ریشه در ابتدایی‌ترین اشکال سکونت انسان، همچنان در میان اقوام مختلف ایران به‌عنوان سکونتگاه عشایری و روستایی به‌کار می‌روند. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل فرم‌های متنوع معماری کپری در پهنه های مختلف ایران و بررسی ظرفیت‌های این سازه‌ها در توسعه گردشگری شهری انجام شده است.. روش پژوهش کیفی و اکتشافی-تحلیلی است که بر پایه داده‌های اسنادی و مشاهدات میدانی در مناطق مختلف کشور انجام شده است. ضرورت این مطالعه در تأکید بر ظرفیت احیای فرم‌های کپری در توسعه گردشگری شهری است. مستندسازی و بازخوانی این معماری می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد فرهنگی برای توسعه پایدار شهری مطرح شود. دستاوردهای پژوهش نشان می‌دهد که معماری کپری در ایران دارای تنوع فرمی قابل‌توجهی است که در پیوند با زیست‌بوم، اقلیم، قومیت و شیوه معیشت، به گونه‌های گنبدی، مکعبی، نیم‌بیضی و نیم‌استوانه شکل گرفته است. این تنوع، بیانگر ظرفیت بالای کپرها برای بازخوانی آگاهانه در راستای توسعه گردشگری شهری است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که گونه‌شناسی فرم کپرها، علاوه بر تبیین منطق کالبدی و فرهنگی آن‌ها، امکان بازخوانی این سازه‌ها را به‌عنوان الگوهایی برای طراحی فضاهای گردشگری شهری بوم‌گرا و تجربه‌محور فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Reinterpreting the Potential of Kapar Morphological Types in Iran for Urban Tourism Development
نویسندگان [English]
-
faezeh Mohseni Zadeh Kermani
1
-
Samar Haghighi Boroujeni
2
-
Poorandokht Saadati
3
-
ُSahar Faeghi
4
-
Marzieh tabaeiian
5
1
PHD student, Department of Architecture, Tourism, Architecture and Urban Planning Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
2
Assistant Professor, Department of Architecture, Tourism, Architecture and Urban Planning Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
3
Assistant Professor, Department of Architecture, Tourism, Architecture and Urban Planning Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
4
Assistant Professor of cultural Sociology, Department of Management, Isf.C., Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
5
Assistant Professor, Department of Architecture, Tourism, Architecture and Urban Planning Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
چکیده [English]
With the rapid growth of urban tourism and the increasing demand for spaces that integrate cultural identity with indigenous potentials, Iran’s vernacular architecture, particularly Kapar structures, offers significant opportunities in this field. Kapars are traditional lightweight constructions rooted in early human settlements and are still used by various ethnic groups in Iran as nomadic and rural dwellings.
This research aims to identify and analyze the formal typologies of Kapar architecture across different regions of Iran and to examine the potential of these structures for reinterpretation in urban tourism development. The study follows a qualitative, exploratory–analytical approach based on documentary sources and field observations conducted in multiple regions of the country. The importance of this research lies in highlighting the capacity of Kapar forms to be revitalized within contemporary urban tourism frameworks. The findings reveal that Kapar architecture in Iran demonstrates considerable formal diversity, shaped by ecological context, climate, ethnicity, and livelihood patterns, resulting in domed, cubic, semi-elliptical, and semi-cylindrical forms. These results indicate that typological analysis of Kapar forms not only explains their physical and cultural logic but also enables their conscious reinterpretation as references for designing vernacular-oriented and experience-based urban tourism spaces.
کلیدواژه‌ها [English]
-
Hut(Kapar) Architecture
-
Native architecture
-
Urban Tourism
-
Vernacular Settlements
-
Form Typology
)